Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án đã gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cần sớm được tháo gỡ.
Dự án điện gió Tân Thuận, xã Tân Thuận, tỉnh Cà Mau. Ảnh: TẤN THÁI
Lắm khó khăn
Trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện có 14 nhà máy điện gió đã vận hành thương mại, với tổng công suất 694MW. Dự kiến trong năm 2026, địa phương sẽ có thêm 4 nhà máy điện gió, với tổng công suất 417MW, hoàn thành và đưa vào vận hành.
Đến nay, các dự án này đang gặp khó khăn. Cụ thể, dự án Nhà máy điện gió Bạc Liêu - giai đoạn 3 (công suất 141MW, nhà đầu tư là Công ty CP Super Wind Energy) đã thi công hoàn thành 33 trụ, hiện bị vướng mặt bằng do các hộ dân bị ảnh hưởng đòi bồi thường giá cao so với quy định.
Trong khi đó, dự án Nhà máy điện gió khu du lịch Khai Long - Cà Mau giai đoạn 1 (công suất 100MW, nhà đầu tư là Công ty CP điện gió BCG Khai Long 1) lại gặp khó khăn về đường dây đấu nối với ngành điện. Dù hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án đã lập xong nhưng do Nhà máy điện gió Khai Long giai đoạn 2 chưa lựa chọn được nhà đầu tư, chưa có thỏa thuận dùng chung hạ tầng đấu nối nên bị “tắc”.
Trước thực trạng này, nhà đầu tư đề xuất điều chỉnh phương án đấu nối, đường dây 110kV thuộc hạng mục đầu tư của dự án thay vì phụ thuộc dự án Nhà máy điện gió Khai Long giai đoạn 2.
Theo phản ánh của nhiều nhà đầu tư, hạ tầng lưới điện truyền tải hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nguồn năng lượng tái tạo. Tại một số khu vực, nhất là trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long, đã xuất hiện tình trạng quá tải, nghẽn mạch, không thể giải tỏa hết công suất phát, gây lãng phí nguồn lực xã hội.
Mới đây, tại Hội thảo "Năng lượng tái tạo vùng ĐBSCL - Đột phá mới trong phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn" được tổ chức tại Vĩnh Long, ông Bùi Văn Thịnh, Chủ tịch Hiệp hội Điện mặt trời và Điện gió Bình Thuận, thông tin, hiện dòng vốn đầu tư vào ngành điện, đặc biệt là điện gió, chững lại so với giai đoạn 2018-2021, nguyên nhân chủ yếu nằm ở giá điện.
Đối với điện gió, nhà đầu tư phải lắp cột đo gió trước khi biết có trúng thầu hay không, mỗi cột tốn 2-3 tỷ đồng, đo dữ liệu trong 12 tháng, khiến chi phí đầu tư ban đầu rất lớn. Ngay cả khi trúng thầu, nhà đầu tư vẫn phải mất tới 1-1,5 năm đàm phán hợp đồng mua bán điện với ngành điện, trong khi không có cam kết chắc chắn về khả năng giải tỏa công suất, làm gia tăng rủi ro dự án.
Nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ
Ông Tô Minh Đương, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Cà Mau, cho biết, UBND tỉnh Cà Mau đã thành lập tổ công tác giải quyết những khó khăn, vướng mắc các dự án điện gió trên địa bàn.
Về vấn đề vướng mặt bằng ở Nhà máy điện gió Bạc Liêu - giai đoạn 3, chính quyền địa phương đang vận động người dân chấp thuận phương án bồi thường. Đối với Nhà máy điện gió khu du lịch Khai Long - Cà Mau giai đoạn 1, sở đã tham mưu UBND tỉnh Cà Mau báo cáo Bộ Công Thương điều chỉnh. “Những vướng mắc thuộc địa phương thì tập trung tháo gỡ. Nếu vượt thẩm quyền thì kiến nghị Trung ương giải quyết”, ông Đương thông tin.
Tương tự, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long Trần Quốc Tuấn cam kết, tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành với nhà đầu tư trong quá trình triển khai các dự án điện gió. Đặc biệt, tỉnh chủ động đóng vai trò “trọng tài” trong các hạng mục hạ tầng dùng chung, thay vì để doanh nghiệp tự thỏa thuận.
Thông qua Sở Công Thương, tỉnh sẽ chủ trì lựa chọn, áp đặt phương án tuyến đường dây đấu nối dùng chung nhằm bảo đảm tính đồng bộ, giảm chi phí đầu tư và khai thác hiệu quả hạ tầng lưới điện.
Tỉnh Vĩnh Long đang kiến nghị Trung ương, ngành điện sớm đẩy nhanh đầu tư các công trình lưới điện truyền tải trọng điểm tại khu vực ĐBSCL; mở rộng cơ chế xã hội hóa đầu tư lưới điện; ban hành quy trình đàm phán hợp đồng mua bán điện rõ ràng, minh bạch; đồng thời sớm hướng dẫn cụ thể việc chuyển đổi đất rừng sang đất năng lượng cho các hạng mục phục vụ điện gió.
Ngành điện cũng cần ưu tiên triển khai các trạm và đường dây 220-500kV tại khu vực có tiềm năng điện gió lớn, nghiên cứu bố trí các dự án lưu trữ năng lượng và đẩy nhanh tiến độ thẩm định thiết kế kỹ thuật, ký kết hợp đồng mua bán điện cho các dự án đã hoàn thành hồ sơ nhưng đang chờ cơ chế.
Trong định hướng quy hoạch đến năm 2030, nhiều địa phương trong vùng ĐBSCL phấn đấu trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của khu vực và cả nước. Theo đó, tổng công suất điện gió của tỉnh Cà Mau hơn 3.000MW, gồm 48 dự án; tỉnh Vĩnh Long có tổng công suất 4.179MW từ các nguồn năng lượng tái tạo.
Theo khảo sát của Viện Năng lượng (Bộ Công thương), Vĩnh Long có khả năng khai thác khoảng 3.900MW điện gió trên đất liền và ven biển vào năm 2030, bên cạnh tiềm năng khoảng 1.000MW điện gió ngoài khơi.
