Theo đó, một trong những thay đổi có tác động xã hội sâu rộng nhất là quy định giảm nghĩa vụ tài chính đáng kể khi hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp, đất vườn ao sang đất ở.
Cụ thể, theo quy định mới tại Nghị quyết số 254 quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai do Quốc hội ban hành, thay vì phải nộp 100% mức chênh lệch giá đất như trước, người dân chỉ phải nộp 30% mức chênh lệch đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở và 50% đối với diện tích vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức.
Chính sách này được áp dụng một lần cho mỗi hộ gia đình trên một thửa đất tự chọn và có hiệu lực hồi tố cho các trường hợp đã có quyết định chuyển mục đích từ ngày 11-8-2024, cho phép người dân đề nghị tính lại hoặc hoàn trả phần chênh lệch trước ngày 1-1-2027.
Đối với lĩnh vực xã hội hóa và công nghệ cao, các chính sách mới thiết lập khung ưu đãi đặc biệt nhằm thu hút nguồn lực vào giáo dục, y tế, văn hóa và chuyển đổi số quốc gia. Theo Nghị định số 50 quy định chi tiết Nghị quyết 254, nội dung quy định đã phân cấp mạnh mẽ cho UBND cấp tỉnh, thành phố trình HĐND cùng cấp quyết định mức miễn tiền thuê đất linh hoạt, mức tối đa có thể lên tới miễn toàn bộ thời hạn thuê cho các dự án xã hội hóa.
Đặc biệt, các cơ sở KH-CN, dự án sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và các viện nghiên cứu phát triển công nghệ số được hưởng mức ưu đãi chưa từng có. Trong đó Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia và các khu công nghệ số tập trung được hưởng cơ chế miễn tiền thuê đất trọn đời nhằm tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư công nghệ cao.
Bên cạnh đó, nhằm cải cách thủ tục hành chính, pháp luật mới quy định người sử dụng đất thuộc diện được miễn tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn thuê sẽ không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất và không cần làm hồ sơ đề nghị miễn. Quy trình xử lý hồ sơ giảm tiền thuê đất cũng được thực hiện theo cơ chế một cửa liên thông để rút ngắn thời gian và tăng tính minh bạch.
Song song đó, chính sách mới cũng đưa ra giải pháp đột phá để xử lý tồn tại về tiền thuê đất của các đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn chuyển tiếp, bao gồm việc không thu tiền thuê đất và tiền chậm nộp đối với diện tích đất xây dựng công trình sự nghiệp phát sinh trước ngày 1-1-2026.
Các đơn vị này cũng được tạm miễn nghĩa vụ nộp tiền thuê đất từ ngày 1-8-2024 cho đến khi hoàn thành thủ tục chuyển đổi hình thức sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.
