Phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, cho biết theo chương trình tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vừa qua, Quốc hội đã định hướng đối với 7 nội dung, trong đó có 3 luật liên quan trực tiếp đến lĩnh vực đất đai, gồm Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở.
Các dự án luật này được chuẩn bị hồ sơ để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, nếu đủ điều kiện, sẽ được xem xét thông qua tại kỳ họp này. “Chúng tôi mở rộng việc đặt vấn đề sửa Luật Đất đai đi cùng với Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở. Ở đây chúng ta thấy chuỗi mạch từ đất, nhà và giao dịch phải đạt được sự thống nhất, liên thông”, ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
Theo ông Mãi, một trong những yêu cầu quan trọng khi sửa đổi các luật là phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, trong đó trực tiếp là Nghị quyết 21. Cùng với đó, cần rà soát để đánh giá những chủ trương, chính sách liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản đã được thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn và khả thi hay chưa.
Đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa 3 luật để tránh tình trạng chồng chéo, nhưng cũng không để xảy ra khoảng trống pháp lý. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, việc sửa đổi pháp luật không chỉ nhằm nhận diện, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai mà còn phải hướng tới kiến tạo phát triển.
Theo đó, cần chuyển tư duy quản lý để đất đai thực sự được sử dụng và phát huy hiệu quả, trở thành một nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Từ thực tiễn TPHCM và khu vực phía Nam, ông Phan Văn Mãi đề nghị các đại biểu tập trung nhận diện những điểm nghẽn trong quản lý, khai thác và phát huy nguồn lực đất đai; đồng thời nghiên cứu các giải pháp bổ sung để tháo gỡ những vướng mắc đang đặt ra từ thực tiễn.
“Có những việc từ thực tiễn đặt ra chưa có trong hồ sơ nhưng cần thiết bổ sung để giải quyết các vấn đề quan trọng theo mục tiêu phát triển của đất nước tới năm 2030, đến 2045, nhìn từ góc độ đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản”, ông Phan Văn Mãi nói.
Tuy nhiên, ông Phan Văn Mãi lưu ý quá trình sửa luật cần có sự thận trọng, không đưa vào những vấn đề chưa đúng định hướng, chưa đủ độ chín hoặc chưa được nghiên cứu kỹ. Ngược lại, những vấn đề đã rõ, cấp thiết và có cơ sở thực tiễn cần được tập trung nghiên cứu để đưa vào hồ sơ dự án luật.
Trong bối cảnh tổ chức lại hệ thống chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, vấn đề phân cấp, phân quyền cũng cần được thiết kế phù hợp, gắn với năng lực và điều kiện tổ chức thực hiện của từng cấp. “Phân cấp đến đâu và điều kiện như thế nào để thực hiện” là vấn đề cần được làm rõ trong quá trình xây dựng luật, ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
Một nội dung khác được ông Phan Văn Mãi lưu ý là các giải pháp pháp lý liên quan đến dữ liệu số và kết nối, liên thông dữ liệu. Đây được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản trong giai đoạn mới.
Quan điểm xây dựng pháp luật hiện nay là xây dựng luật theo hướng khung, còn các vấn đề chi tiết sẽ được quy định tại các văn bản dưới luật. Tuy nhiên, đối với Luật Đất đai và những luật có tác động trực tiếp đến quyền công dân, quyền con người, cần xác định rõ nội dung nào phải được quy định ngay trong luật, nội dung nào có thể giao cho văn bản dưới luật.
Đồng thời, các nguyên tắc, tiêu chí trong luật phải đủ rõ để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật, không trái Hiến pháp và không làm giảm chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền.
Vấn đề hài hòa lợi ích, bảo vệ nhóm yếu thế, bảo vệ sự an toàn và ổn định cho nền kinh tế và thị trường là vấn đề rất khó, cần phải thảo luận kỹ. "Đây cũng là những nội dung cần được các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và các địa phương tập trung góp ý, qua đó hoàn thiện dự án Luật Đất đai", ông Phan Văn Mãi chia sẻ.
