Sáng ngày 26-8, tại TPHCM đã diễn ra hội nghị quản trị pháp lý doanh nghiệp TPHCM 2026 lĩnh vực logistics với chủ đề “Chuyển đổi số trong giao dịch logistics - Ứng dụng mô hình lai trong giai đoạn chuyển tiếp”.
Hội nghị do Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp triển khai.
Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, đánh giá ngành logistics Việt Nam đang tăng trưởng nhanh với hơn 34.000 doanh nghiệp, đóng góp khoảng 4,5-5% GDP cả nước. Tuy nhiên, chi phí logistics vẫn ở mức khoảng 16% GDP, cao hơn đáng kể so với với các nước phát triển, điều này đặt ra yêu cầu về việc giảm chi phí, nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh.
Trong giai đoạn 2025-2035, chiến lược phát triển logistics là tăng cường chuyển đổi số, thúc đẩy giảm chi phí logistics xuống 12-15% GDP.
Ở góc độ mô hình lai, bà Quyên đánh giá tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng hình thức giao dịch này đang ở mức cao. Luật Giao dịch điện tử đã tạo cơ sở pháp lý cho thông điệp dữ liệu, nhưng không phải mọi tệp tin hay email đều có giá trị pháp lý như nhau.
Rủi ro chủ yếu phát sinh khi một giao dịch tồn tại nhiều phiên bản nhưng thiếu quy định về thứ tự ưu tiên, thẩm quyền xác nhận, thời điểm chốt và cơ chế lưu trữ. Do đó, doanh nghiệp cần có cơ chế kiểm soát dữ liệu và xây dựng lộ trình số hóa nhằm giảm tranh chấp, tăng khả năng kiểm chứng và bảo đảm an toàn trong giao dịch.
PGS.TS Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC nhận định khi yếu tố số hóa đi sâu vào hoạt động kinh doanh, đầu tư, quá trình giải quyết tranh chấp cũng trở nên phức tạp hơn. Trong lĩnh vực logistics, việc sử dụng đồng thời hợp đồng giấy kết hợp nền tảng điện tử, email, lệnh vận chuyển điện tử… có thể làm phát sinh tranh chấp về giá trị pháp lý, tính xác thực và thứ tự ưu tiên của các tài liệu.
Đặc biệt, khi tranh chấp được giải quyết tại các cơ quan tài phán, vấn đề không chỉ nằm ở việc dữ liệu có tồn tại hay không, mà còn ở khả năng chứng minh nguồn gốc, tính toàn vẹn và quá trình hình thành của dữ liệu điện tử. Đây là thách thức đáng kể đối với doanh nghiệp logistics trong bối cảnh giao dịch ngày càng được thực hiện trên nhiều nền tảng khác nhau.
PGS.TS Phạm Duy Nghĩa nhấn mạnh, chuyển đổi số cần đi cùng với quản trị dữ liệu, quy định rõ thứ tự ưu tiên của chứng từ và điều khoản hợp đồng về việc xác lập, lưu trữ, sử dụng chứng cứ điện tử
Chia sẻ thêm về mô hình giao dịch lai, ông Ngô Khắc Lễ, Trọng tài viên VIAC, cho rằng vấn đề cốt lõi là phải bảo đảm chứng từ điện tử có giá trị và chức năng pháp lý tương đương chứng từ giấy, đặc biệt đối với các vận đơn điện tử có thể chuyển nhượng.
Công ước LHQ về Chứng từ hàng hóa có thể chuyển nhượng (NCD Convention), vừa được Đại hội đồng LHQ thông qua, được đánh giá là một bước tiến quan trọng. Đối với Việt Nam, đây có thể là nền tảng quan trọng để ngành logistics tiến tới số hóa xuyên biên giới một cách thực chất và đồng bộ.
