Ngân hàng cần tham gia sâu hơn vào thị trường TPDN

Nhóm bất động sản chiếm gần 60%

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 200/2026/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ trong nước và chào bán TPDN ra thị trường quốc tế (có hiệu lực từ đầu tháng 6), thị trường TPDN đã sôi động hơn. Theo Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), tháng 6, tổng giá trị phát hành TPDN đạt 124.400 tỷ đồng, mức cao nhất trong vòng một năm.

Trong 3 tuần đầu tháng 7, thị trường ghi nhận 10 đợt phát hành riêng lẻ, trong đó nhóm bất động sản (BĐS) chiếm gần 60%. Theo đó 2, doanh nghiệp phát hành lớn nhất là Vinhomes và Công ty TNHH Xây dựng hạ tầng Crystal. Nhóm ngân hàng đứng thứ hai, dẫn đầu là HDBank và VPBank. Lũy kế đến ngày 24-7, tổng giá trị phát hành TPDN đạt 281.205 tỷ đồng, tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước.

Theo bộ phận nghiên cứu Chứng khoán MBS (MBS Research), lãi suất TPDN bình quân 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 9,4%, cao hơn mức 7,3% của năm 2025. Mặt bằng lãi suất huy động ngân hàng duy trì ở mức cao khiến các doanh nghiệp phải nâng lãi suất phát hành TPDN để hút vốn.

Đồng thời, việc kiểm soát chặt tín dụng đối với lĩnh vực BĐS cũng khiến doanh nghiệp chuyển sang huy động trái phiếu với chi phí vốn cao hơn. Trong tháng 7, lãi suất TPDN của nhóm BĐS lên tới 12,5%/năm. Không chỉ doanh nghiệp BĐS, lãi suất phát hành trái phiếu của các ngân hàng thương mại hiện cũng tăng lên hơn 9,5%/năm.

Ông Nguyễn Dương Phương, Trưởng phòng Trung tâm Phân tích chứng khoán Shinhan Việt Nam (SSV), cho rằng huy động vốn trên thị trường 1 (từ dân cư và tổ chức kinh tế) chưa theo kịp nhu cầu tăng trưởng tín dụng, buộc các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động qua kênh trái phiếu, qua đó thiết lập mặt bằng lãi suất phát hành mới trong năm 2026.

Giảm phụ thuộc tín dụng vào ngân hàng

Trước áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng, nhiều chuyên gia nêu ý kiến, nền kinh tế không thể tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng mà cần phát triển đồng bộ các kênh dẫn vốn.

Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital, cảnh báo: “Sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng đã đẩy chi phí vốn doanh nghiệp tăng, lãi suất đã tăng 2-2,5% từ đầu năm, thậm chí cao hơn ở một số nhóm doanh nghiệp. Khi ngành ngân hàng dần áp dụng chuẩn mực quốc tế và giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung - dài hạn, áp lực chi phí vốn sẽ còn gia tăng”.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết tỷ lệ tín dụng của Việt Nam tương đương khoảng 146% GDP không phải là vấn đề lớn so với nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, hệ số an toàn vốn (CAR) của các ngân hàng thương mại chỉ khoảng 12%, thấp hơn mức phổ biến 15-18% ở nhiều nước. Trong khi đó, nguồn vốn huy động chủ yếu là ngắn hạn nhưng nhu cầu vay trung và dài hạn của nền kinh tế ngày càng tăng, đã tạo áp lực lớn cho hệ thống ngân hàng.

Ở góc độ ngân hàng thương mại, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, cũng nhìn nhận không còn nhiều dư địa để tiếp tục mở rộng tín dụng, nhất là trước nhu cầu vốn rất lớn từ các dự án quy mô thời gian tới. Vì vậy, đẩy mạnh thị trường vốn, đặc biệt là kênh TPDN - vốn mới chỉ đạt quy mô khoảng 10% GDP, thấp hơn nhiều nước trong khu vực - là yêu cầu cấp thiết.

Để tăng niềm tin của nhà đầu tư, cần có cơ chế cho phép ngân hàng tham gia nhận tài sản bảo đảm đối với các đợt phát hành TPDN. Hiện nhiều TPDN được bảo đảm bằng BĐS hoặc tài sản hình thành từ vốn vay nên nhà đầu tư còn e ngại, trong khi chỉ các tổ chức tín dụng mới có đủ điều kiện nhận các loại tài sản này.

Mới đây, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng”, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, cho biết Ngân hàng Nhà nước đã báo cáo Chính phủ và dự kiến bổ sung quy định cho phép ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ quản lý tài sản phục vụ phát hành TPDN vào Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng. Đây được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy thị trường vốn phát triển và chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn trung, dài hạn cho hệ thống ngân hàng.