Thêm lực đẩy cho doanh nghiệp TPHCM

Tuy nhiên, để các cơ chế mới thực sự đi vào cuộc sống, cần sự cộng hưởng và nỗ lực từ cả cơ quan quản lý lẫn DN.

- PHÓNG VIÊN: Luật Phát triển đô thị mở ra nhiều cơ chế, không gian phát triển mới cho TPHCM. Theo ông, đâu là những cơ chế có thể tạo lực đẩy cho khu vực DN tư nhân TPHCM?

- Ông PHẠM BÌNH AN: Ngày 24-8, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị với nhiều nhóm nội dung và thể chế mở. Trong đó, điểm quan trọng là trao cho TPHCM thêm thẩm quyền, theo hướng “tự làm, tự chịu trách nhiệm”. Đây cũng là điều khu vực kinh tế tư nhân, nhất là các DN TPHCM, rất quan tâm và kỳ vọng.

Trước hết, luật mở ra với các quy định mở về khu kinh tế biển, logistics, khu thương mại tự do và những cơ chế thông thoáng hơn. Đây là điều kiện để DN tiếp cận những lĩnh vực, mô hình kinh doanh mới, gắn với kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tầm thấp... Những không gian này đòi hỏi thành phố chủ động kiến tạo cơ chế để phát triển.

Luật tạo cơ hội để DN tiếp cận hệ sinh thái phát triển kinh tế đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Đây là không gian quỹ đất quanh nhà ga, depot của đường sắt đô thị để phát triển các dự án đô thị, thương mại, dịch vụ. Khi hệ sinh thái này được hình thành công khai, DN có thêm dư địa để tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển đô thị.

Một điểm đáng chú ý là cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược theo hai hình thức. Một là quy định danh mục dự án ưu tiên để thu hút các nhà đầu tư có năng lực, quy mô. Hai là cơ chế hợp tác công - tư (PPP), tạo dư địa để các nhà đầu tư tham gia, cùng chia sẻ lợi ích và rủi ro.

Điều quan trọng không chỉ các nhà đầu tư lớn có cơ hội tham gia. Khi các dự án lớn hình thành, hệ sinh thái và chuỗi giá trị đi kèm cũng được mở rộng, tạo điều kiện để DN nhỏ và vừa tham gia vào từng công đoạn phù hợp.

Thực tế thời gian qua, TPHCM đã có những cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260. Tuy nhiên, về cơ bản đây vẫn là những cơ chế thí điểm có thời hạn nên tính ổn định chưa cao. Trong khi đó, Luật Phát triển đô thị đã luật hóa một số thể chế mới, qua đó tạo nền tảng pháp lý và tính ổn định lâu dài hơn cho hoạt động phát triển của DN.

- Đặt Luật Phát triển đô thị bên cạnh Nghị quyết 68-NQ/TW, theo ông sự kết hợp này có thể tạo ra “cú hích” như thế nào đối với DN TPHCM?

- Nghị quyết 68 được DN phấn khởi đón nhận và ví như “cơn mưa rào”, khi xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế và định hướng các chính sách hỗ trợ phát triển. Tuy nhiên, trong quá trình trao đổi với DN, điều DN quan tâm là làm thế nào để “cơn mưa” này thực sự thấm tới DN, bởi vẫn còn những điểm nghẽn trong quá trình đưa chính sách vào thực tế.

Luật Phát triển đô thị có thể góp phần giải quyết một phần những điểm nghẽn này khi trao thêm thẩm quyền cho địa phương, trong đó có HĐND TPHCM, đồng thời tạo hành lang pháp lý cụ thể hơn để DN tiếp cận các nguồn lực.

Chẳng hạn, Nghị quyết 68 yêu cầu tạo điều kiện thuận lợi cho DN tiếp cận đất đai, công khai thông tin, rút ngắn thủ tục thuê đất, hỗ trợ quỹ đất cho DN nhỏ và vừa. Luật Phát triển đô thị cụ thể hóa hơn một số hướng tiếp cận này, khi tạo điều kiện để DN tham gia phát triển các khu vực TOD, đồng thời trao thẩm quyền cho HĐND thành phố quy định một số chính sách miễn, giảm tiền thuê đất, sử dụng đất cho DN.

Về vốn, số lượng DN tại TPHCM hiện chiếm khoảng 1/3 cả nước nhưng phần lớn là DN nhỏ và vừa, nên nhu cầu vốn rất lớn. Nghị quyết 68 đặt vấn đề đa dạng hóa nguồn vốn cho DN, còn Luật Phát triển đô thị mở rộng thêm hệ sinh thái tài chính gắn với các dự án phát triển đô thị. Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là một kênh để huy động và kết nối nguồn lực cho DN.

Về cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ, Nghị quyết 68 đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật và ít nhất 30% điều kiện kinh doanh. Luật Phát triển đô thị tiếp tục phân quyền cụ thể hơn cho TPHCM, tạo điều kiện để thành phố chủ động cắt giảm thủ tục, chi phí tuân thủ và tăng cường hỗ trợ thiết thực cho DN.

- Theo ông, thành phố cần làm gì để chuyển những “độ mở” chính sách thành cơ hội thực sự cho DN?

- Lâu nay, một trong những điểm yếu trong thực thi chính sách là làm sao triển khai hiệu quả trong thực tế, tránh lãng phí nguồn lực. Với Luật Phát triển đô thị, từ khi được Quốc hội thông qua đến khi chính thức có hiệu lực chỉ có khoảng thời gian tương đối ngắn. Vì vậy, bộ máy chính quyền thành phố phải khẩn trương triển khai, bao gồm việc xây dựng các nghị quyết và lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động.

Vai trò của HĐND thành phố trong giai đoạn này rất quan trọng. Tuy nhiên, sau khi nghị quyết được ban hành, vẫn cần thời gian triển khai và đánh giá tác động chính sách trên thực tế để kịp thời ghi nhận những vấn đề phát sinh, từ đó điều chỉnh cho phù hợp.

Có thể thấy, việc thiết kế chính sách hiện nay không còn mang tính đơn lẻ, mà phải đánh giá những tác động lan tỏa, nhìn vào các mối liên kết để góp phần thúc đẩy phát triển cả hệ sinh thái. Chính sách cũng không chỉ tập trung vào vốn mà cần quan tâm đồng thời đến những yếu tố quan trọng khác đối với quá trình phát triển DN như nhân lực, công nghệ.

Bên cạnh thiết kế chính sách sát thực tế, đi vào cuộc sống, thành phố cần công khai các dự án đầu tư, đặc biệt là thông tin quy hoạch. Việc công khai giúp DN tiếp cận thông tin dễ dàng hơn, nắm bắt tiềm năng và lợi thế của các dự án. Quan trọng hơn, khi thông tin được công khai, cơ hội không chỉ dành cho các DN lớn. DN nhỏ và vừa cũng có thể nhìn thấy cơ hội, xác định mình có thể tham gia vào chuỗi giá trị nào và chuẩn bị năng lực để tham gia.

Trong quá trình thực thi chính sách cũng cần đo lường kết quả, công khai trách nhiệm và đánh giá hiệu quả. Nếu không có cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá, chính sách rất dễ giảm hiệu quả trong quá trình triển khai.

Tất nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, nỗ lực của cơ quan chức năng thôi chưa đủ mà cần sự cộng hưởng, đồng hành từ phía DN. DN cũng phải chủ động tìm hiểu, tham gia đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách và nâng chuẩn năng lực của mình để khi cơ hội, dự án xuất hiện thì có thể tham gia ngay.

- Xin cảm ơn ông!