Thủ tướng Lê Minh Hưng đối thoại với ông Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 ở TPHCM, sáng 28-10. Ảnh: HÙNG TRIỀU
Hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực phát triển
* Ông Stephan Mergenthaler: Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, Việt Nam nhìn nhận những thách thức nào và sẽ thích ứng ra sao?
- Thủ tướng Lê Minh Hưng: Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, mở rộng sang kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng và các tiêu chuẩn thương mại, đầu tư, môi trường. Toàn cầu hóa vẫn tiếp diễn nhưng phân mảnh hơn, đặt ra yêu cầu cao hơn về tự chủ và sức chống chịu. Khoa học, công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và phân bổ nguồn lực.
Việt Nam nhận diện 3 thách thức lớn: thể chế, luật lệ quốc tế chưa theo kịp biến động; mô hình tăng trưởng truyền thống bộc lộ giới hạn; lòng tin chiến lược suy giảm, đòi hỏi đổi mới phương thức hợp tác. Chúng tôi cho rằng không thể thúc đẩy hợp tác và phát triển nếu thiếu nền tảng lòng tin chiến lược.
Năng lực phát triển của mỗi quốc gia không chỉ phụ thuộc vào quy mô hay lợi thế sẵn có mà còn ở sức chống chịu, năng lực tự chủ và khả năng huy động nguồn lực tăng trưởng mới. Việt Nam xác định phải đa dạng hóa thị trường, đối tác, nguồn cung; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng tăng trưởng; đồng thời cải cách thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia.
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh tinh thần chuyển từ “đầu tư tại Việt Nam” sang “đầu tư cùng Việt Nam”. Ảnh: HÙNG TRIỀU
* Việt Nam sẽ làm gì để nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những cú sốc toàn cầu?
- Thủ tướng Lê Minh Hưng: Sức chống chịu không chỉ là đứng vững trước khủng hoảng mà còn là khả năng thích ứng, phục hồi, chủ động sáng tạo và tự đổi mới để phát triển mạnh hơn. Một nền kinh tế có thể vượt qua khó khăn trước mắt nhưng vẫn dễ tổn thương trước những cú sốc tiếp theo nếu không giải quyết các hạn chế mang tính cơ cấu. Với độ mở kinh tế cao, Việt Nam phải kết hợp ứng phó ngắn hạn với chính sách phát triển dài hạn.
Trước hết, Việt Nam kiên định ổn định chính trị, xã hội, kinh tế vĩ mô; bảo đảm các cân đối lớn, an ninh năng lượng và lương thực. Đây là nền tảng củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Nợ công khoảng 34-35% GDP tạo dư địa tài chính để ứng phó các cú sốc và đầu tư cho những mục tiêu ưu tiên. Đồng thời, Việt Nam nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và phản ứng chính sách kịp thời.
Việt Nam tập trung cải cách thể chế, hoàn thiện pháp luật, tháo gỡ rào cản kinh doanh, đổi mới quản trị dựa trên công nghệ và dữ liệu. Theo đánh giá của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong 9 tháng đầu năm đã giúp giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ. Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với Quốc hội hoàn thiện đồng bộ thể chế, tạo điều kiện huy động nguồn lực phát triển.
Việt Nam cũng ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển, năng lượng; hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực tài chính, quản trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Thu hút đầu tư nước ngoài phải gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn quốc tế.
Cùng với đó là củng cố năng lực sản xuất, dự trữ chiến lược; đầu tư phòng, chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu; đổi mới giáo dục, đào tạo nghề để đáp ứng các ngành nghề mới.
Ổn định chính trị - xã hội, kinh tế vĩ mô là nền tảng; thể chế là đột phá; công nghệ là động lực; doanh nghiệp là trung tâm; nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quan trọng; đối ngoại rộng mở tạo không gian và nguồn lực phát triển.
* Đến năm 2035, Việt Nam mong muốn đảm nhận vai trò gì trong cấu trúc kinh tế toàn cầu và đâu là lợi thế để thực hiện mục tiêu?
- Thủ tướng Lê Minh Hưng: Việt Nam mong muốn từng bước định hình vai trò trên 3 phương diện.
Thứ nhất, trở thành trung tâm công nghệ số mới nổi, trung tâm năng lượng mới, năng lượng xanh, năng lượng sạch và sản xuất nông nghiệp xanh của khu vực, thế giới.
Thứ hai, trở thành mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.
Thứ ba, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng khu vực, thế giới thông qua thể chế quản trị hiện đại, năng lực cạnh tranh và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Việt Nam có 3 nhóm lợi thế. Trước hết là vị trí địa chiến lược tại châu Á - Thái Bình Dương, ổn định chính trị, kinh tế vĩ mô, triển vọng tăng trưởng tích cực, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng mở và quan hệ kinh tế đa dạng. Những lợi thế này tạo điều kiện kết nối thị trường, dòng vốn, chuỗi cung ứng và công nghệ.
Thứ hai, Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới đúng thời điểm kinh tế thế giới tái cấu trúc theo hướng số hóa, xanh hóa và công nghệ cao. Việt Nam đang đổi mới mô hình tăng trưởng, cải cách thể chế, áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù để nắm bắt cơ hội. Cơ hội đến rất nhanh nhưng cũng dễ qua đi nếu không hành động kịp thời.
Thứ ba là dân số hơn 100 triệu người, nguồn nhân lực có khả năng học hỏi, thích ứng nhanh; nền tảng sản xuất hình thành qua nhiều năm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; cùng tiềm năng về nông nghiệp, kinh tế biển, khoáng sản chiến lược, năng lượng và đa dạng sinh học.
Đây là điều kiện để Việt Nam không chỉ tiếp nhận đầu tư, công nghệ mà còn tham gia hình thành các chuỗi giá trị và động lực tăng trưởng mới.
Thủ tướng Lê Minh Hưng trao đổi về định hướng phát triển kinh tế tại phiên đối thoại. Ảnh: HÙNG TRIỀU
* Việt Nam làm thế nào để duy trì tự chủ chiến lược, đồng thời tiếp tục hội nhập sâu rộng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng?
- Thủ tướng Lê Minh Hưng: Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa; là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
Tự chủ chiến lược là củng cố năng lực nội tại để giữ vững quyền tự quyết, chủ động lựa chọn phương thức hợp tác phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc và tôn trọng lợi ích chính đáng của đối tác. Việt Nam sẵn sàng hợp tác với tất cả các nước trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, cùng có lợi; kiên định bảo vệ độc lập, chủ quyền và môi trường hòa bình, ổn định.
Muốn bảo đảm tự chủ chiến lược phải dựa vào nội lực, đặc biệt là sức cạnh tranh của nền kinh tế, năng lực doanh nghiệp, khoa học, công nghệ và khả năng bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực, môi trường, con người. Đồng thời, cần đa dạng hóa chuỗi cung ứng thiết yếu để nâng cao sức chống chịu.
Việt Nam tiếp tục hội nhập quốc tế sâu rộng, tận dụng 18 hiệp định thương mại tự do đã ký kết để mở rộng thị trường, thu hút vốn, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản trị. Mục tiêu không chỉ là tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu mà còn nâng cao năng lực nội sinh, từng bước làm chủ công nghệ và tạo giá trị gia tăng cao hơn.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đối thoại với Giám đốc điều hành WEF Stephan Mergenthaler tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026. Ảnh: HÙNG TRIỀU
Cùng đầu tư cho công nghệ, con người và tương lai
* Để chuyển ý tưởng, cơ hội thành kết quả thực chất, Việt Nam mong muốn gì từ các chính phủ, doanh nghiệp quốc tế và WEF? Việt Nam có thể đóng góp gì cho sự phát triển chung?
- Thủ tướng Lê Minh Hưng: Trong bối cảnh thế giới thay đổi sâu sắc, phương thức hợp tác cũng phải đổi mới. Chúng ta cần chuyển từ phối hợp thực hiện sang đồng hành chiến lược; từ khai thác cơ hội sang chủ động kiến tạo cơ hội; từ chia sẻ lợi ích sang chia sẻ trách nhiệm và cùng định hình tương lai phát triển.
Việt Nam mong muốn các đối tác không chỉ tìm kiếm cơ hội đầu tư mà còn cùng xây dựng, hiện thực hóa những ý tưởng, giải pháp và động lực tăng trưởng mới thành giá trị, sản phẩm cụ thể; chia sẻ trách nhiệm và kiên trì hợp tác đến khi đạt kết quả.
Với chính phủ các nước, Việt Nam mong muốn củng cố môi trường hòa bình, ổn định, mở rộng không gian phát triển; xây dựng khuôn khổ hợp tác cởi mở, công bằng, bền vững trong kinh tế, thương mại, đầu tư, hạ tầng và khoa học, công nghệ. Thành quả hợp tác phải góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Với doanh nghiệp quốc tế, chúng tôi mong muốn các nhà đầu tư không chỉ mang đến vốn mà còn chia sẻ công nghệ, tri thức, kỹ năng quản trị; tham gia đào tạo nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo; hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất, năng lực công nghiệp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hoạt động đầu tư cần gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.
Đối với WEF, Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ trong chuyển đổi mô hình phát triển và sẵn sàng trở thành đối tác chiến lược của WEF tại khu vực, cùng thúc đẩy các sáng kiến, mô hình hợp tác mới.
Phiên đối thoại giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Giám đốc điều hành WEF Stephan Mergenthaler về chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”. Ảnh: HÙNG TRIỀU
* Thủ tướng muốn gửi thông điệp gì tới cộng đồng quốc tế và các nhà đầu tư?
- Thủ tướng Lê Minh Hưng: Việt Nam mong muốn xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài, không chỉ tiếp nhận vốn và công nghệ mà còn cùng các đối tác phát triển, kiến tạo tương lai chung vì hòa bình, ổn định, thịnh vượng và bền vững.
Chúng tôi mong muốn các nhà đầu tư nhìn thấy trong quá trình đổi mới của Việt Nam không chỉ là nhu cầu đầu tư, mở rộng thị trường mà còn là cơ hội cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực, với tinh thần “chuyển từ đầu tư tại Việt Nam sang đầu tư cùng Việt Nam”.
Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, viện nghiên cứu, trường đại học để cùng phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng. Sự lớn mạnh của doanh nghiệp Việt Nam góp phần nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh của mạng lưới sản xuất, kinh doanh mà các bên cùng tham gia, mang lại lợi ích cho chính nhà đầu tư quốc tế.
Chính phủ Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng nhanh, tăng trưởng cao trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô; tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi pháp luật, phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Chính phủ duy trì đối thoại, lắng nghe, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền. Việt Nam mong muốn thành công của nhà đầu tư quốc tế song hành với sự phát triển đất nước. Các bên cần cùng đầu tư cho công nghệ, con người và tương lai; xây dựng quan hệ hợp tác bền vững, cùng có lợi, có trách nhiệm với cộng đồng và tạo ra kết quả cụ thể.
