Theo Phòng Quản lý đường sắt đô thị TPHCM (Sở Xây dựng), công tác chuẩn bị quy hoạch TOD gắn với các tuyến đường sắt đang được triển khai tại nhiều khu vực trên địa bàn.
Đối với tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), TPHCM đã phê duyệt ranh giới quy hoạch TOD tại Quyết định 3651/QĐ-UBND ngày 19-6. Hồ sơ hiện được hoàn thiện, dự kiến trình thẩm định, phê duyệt quy hoạch trong tháng 12.
Tại khu vực ga Thủ Thiêm, ranh giới TOD cũng đã được phê duyệt theo Quyết định 3845/QĐ-UBND ngày 26-6. Quy hoạch khu vực này dự kiến được thẩm định, phê duyệt trong khoảng tháng 12-2026 đến tháng 1-2027.
Trong khi đó, khu vực ga Bình Khánh và đoạn Tham Lương - Củ Chi dự kiến hoàn thành báo cáo rà soát ranh giới TOD trong quý IV-2026, sau đó triển khai phê duyệt quy hoạch trong năm 2027.
Đối với tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), TPHCM đang lấy ý kiến về ranh giới TOD, dự kiến trình phê duyệt trong tháng 10 và hoàn thành phê duyệt quy hoạch trong năm 2027.
Ngoài các tuyến trên, TPHCM cũng đang rà soát ranh giới TOD đối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ, dự kiến hoàn thành lập và phê duyệt quy hoạch trong năm 2027.
Các tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành, metro số 4, giai đoạn 1 metro số 6, tuyến Suối Tiên - Thành phố mới Bình Dương và metro số 2 đoạn Thủ Dầu Một - TPHCM cũng đang được chuẩn bị báo cáo rà soát ranh giới TOD trong quý IV-2026. Việc triển khai đồng bộ sẽ được thực hiện sau khi phương án tuyến được phê duyệt.
Theo định hướng tại Nghị quyết 21/2026/NQ-HĐND, không gian đô thị quanh các nhà ga TOD sẽ được tổ chức theo hướng tập trung các chức năng nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và công trình công cộng. Giao thông công cộng được xác định là phương thức chủ đạo, đồng thời tổ chức hệ thống đường đi bộ, xe đạp kết nối thuận tiện, an toàn với nhà ga.
TPHCM cũng định hướng kiểm soát quy mô phát triển phù hợp khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội; khai thác hiệu quả giá trị tăng thêm từ đất, không gian ngầm và không gian trên cao, đồng thời gắn phát triển TOD với các yêu cầu về đô thị xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu.
Tuy nhiên, Phòng Quản lý đường sắt đô thị cho rằng quá trình triển khai TOD đang đối mặt với 3 nhóm khó khăn lớn.
Thứ nhất là áp lực tiến độ. TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành 8 tuyến, đoạn tuyến đường sắt ưu tiên trong 4 năm tới, đồng thời phải triển khai quy hoạch TOD để bảo đảm phát triển đô thị đồng bộ với hạ tầng đường sắt.
Thứ hai là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, đặc biệt tại các tuyến xuyên tâm qua khu vực nội đô có mật độ dân cư cao, tiềm ẩn nguy cơ kéo dài và ảnh hưởng tiến độ dự án.
Thứ ba là nhu cầu vốn rất lớn. Việc triển khai các tuyến đường sắt và khu vực TOD đòi hỏi nguồn vốn đầu tư công đáng kể, đồng thời cần huy động thêm nguồn lực theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Trước những khó khăn này, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đề nghị các cơ quan liên quan tăng cường phối hợp để triển khai đồng thời công tác lập quy hoạch, lấy ý kiến cộng đồng dân cư, đánh giá môi trường chiến lược và thẩm định đa ngành.
TPHCM cũng được đề xuất sớm hoàn thiện phương án huy động vốn, ban hành quy trình thống nhất về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo cơ chế đặc thù, đồng thời kiểm soát chặt tiến độ từng dự án TOD.
