Kinh tế: từ phục hồi đến đầu tàu tăng trưởng của cả nước
Thành phố đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với dấu mốc mở rộng không gian từ ngày 1-7-2025. Đây là bước chuyển mang tính cấu trúc, tạo nền tảng tái định hình mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng phát triển cho Thành phố mang tên Bác.
Việc TPHCM và tỉnh Bình Dương, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu được sáp nhập, mở ra một không gian phát triển mới với quy mô diện tích hơn 6.772 km2 và dân số trên 14 triệu người. Đây không đơn thuần là sự thay đổi địa giới hành chính mà là bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển-từ mô hình đô thị đơn cực sang cấu trúc đa trung tâm, liên kết vùng sâu rộng.
Trên nền tảng không gian được mở rộng, thành phố xác lập mô hình phát triển “3 vùng-1 đặc khu-3 hành lang-5 trụ cột," thể hiện tư duy phát triển tổng thể, phân vai rõ ràng giữa các khu vực, phát huy tối đa lợi thế so sánh, đồng thời tạo động lực tăng trưởng bền vững cho toàn vùng phía Nam.
Sau sáp nhập, quy mô kinh tế thành phố tiếp tục mở rộng với GRDP năm 2025 ước đạt khoảng 3 triệu tỷ đồng, chiếm 23,5% GDP cả nước; GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD.
Metro Bến Thành-Suối Tiên. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)
Đến nay, thành phố có hơn 4.000km đường bộ, hàng trăm cây cầu lớn nhỏ và nhiều công trình trọng điểm đang được triển khai như Vành đai 3, các nút giao chiến lược, hệ thống logistics hiện đại. Việc đưa vào vận hành tuyến metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn.
Sau sáp nhập từ ngày 1-7-2025, không gian đô thị được mở rộng, tạo điều kiện tổ chức lại mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm. Các khu vực được định vị theo chức năng, gắn với các trục giao thông và hành lang kinh tế. Điều này giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô, đồng thời tạo ra các cực tăng trưởng mới.
Việc phát triển hạ tầng không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn: xây dựng một đô thị hiện đại, có khả năng kết nối hiệu quả với khu vực và quốc tế, thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.
Động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng
Từ một nền tảng công nghệ còn hạn chế, TPHCM từng bước tiếp cận và làm chủ công nghệ thông qua hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư. Việc thành lập Khu công nghệ cao năm 2002 là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển của thành phố sang hướng phát triển dựa trên công nghệ cao.
Cùng với đó, thành phố phát triển mạnh hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học, qua đó cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao. Các trung tâm nghiên cứu, cơ sở ươm tạo và không gian sáng tạo được hình thành, tạo nền tảng cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Các học viên thực hành lập trình và vận hành robot tại Trung tâm Đào tạo khu công nghệ cao TPHCM. (Ảnh: Danh Lam/TTXVN)
Đến nay, thành phố là trung tâm khởi nghiệp lớn nhất cả nước với hơn 2.000 startup, chiếm hơn 50% tổng số startup của Việt Nam. Hệ sinh thái này bao gồm 18 trung tâm hỗ trợ, 55 cơ sở ươm tạo và gần 200 doanh nghiệp khoa học-công nghệ. Giá trị hệ sinh thái đạt khoảng 5,2 tỷ USD, đứng thứ ba Đông Nam Á.
Năm 2025, năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp khoảng 59% vào tăng trưởng GRDP, phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt sang mô hình phát triển dựa trên tri thức. Kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và các ngành công nghệ cao trở thành động lực tăng trưởng mới của thành phố.
Đặc biệt, việc đưa vào hoạt động Trung tâm Tài chính quốc tế (từ tháng 2-2026) đã tạo thêm một trụ cột quan trọng, góp phần nâng cao vị thế của thành phố trong mạng lưới tài chính khu vực. Đây cũng là động lực thúc đẩy cải cách thể chế và nâng cao chuẩn mực quản trị.
Có thể khẳng định, trong không gian phát triển mở rộng sau sáp nhập, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng cho Thành phố mang tên Bác. Văn hóa-xã hội: nền tảng của phát triển bền vững và bản sắc đô thị
Một góc TPHCM. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN
Bước vào thời kỳ đổi mới, cùng với đà tăng trưởng kinh tế, thành phố dành nguồn lực ngày càng lớn cho phát triển văn hóa-xã hội. Hệ thống giáo dục được mở rộng cả về quy mô và chất lượng, với hơn 2.300 trường học, trong đó trên 1.000 trường đạt chuẩn quốc gia.
Các cơ sở giáo dục đại học không chỉ đảm nhiệm vai trò đào tạo mà còn trở thành trung tâm nghiên cứu, góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho thành phố và khu vực.
Lĩnh vực y tế cũng có bước phát triển rõ nét theo hướng hiện đại và chuyên sâu. Mạng lưới gần 130 bệnh viện với khoảng 40.000 giường bệnh được đầu tư nâng cấp, trong đó nhiều cơ sở tuyến cuối giữ vai trò trung tâm điều trị của khu vực phía Nam. Chất lượng dịch vụ y tế từng bước được cải thiện, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.
Khám sức khỏe miễn phí cho người dân tại Trạm Y tế phường Chợ Lớn. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)
Không gian văn hóa đô thị cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Các hoạt động nghệ thuật, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng ngày càng đa dạng, tạo nên đời sống tinh thần phong phú và gắn kết xã hội.
Năm 2025, thành phố được UNESCO công nhận là “Thành phố sáng tạo lĩnh vực điện ảnh," qua đó khẳng định vị thế là một trung tâm văn hóa sáng tạo của khu vực.
Trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển từ ngày 1-7-2025, Thành phố đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế gắn với nâng cao chất lượng sống. Trọng tâm là bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và xã hội, giữa hiện đại và bản sắc, hướng tới xây dựng một đô thị lớn năng động, đáng sống.
