Đó là những nội dung được ghi nhận tại buổi làm việc của đoàn công tác Bộ Xây dựng do thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh làm trưởng đoàn với UBND TPHCM về tình hình thực hiện công tác phát triển NoXH trên địa bàn giai đoạn 2026-2030.
Ưu tiên quỹ đất cho phát triển
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó giám đốc Sở Xây dựng, cho biết TPHCM đang bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển NoXH nhằm thực hiện mục tiêu quốc gia xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ. Theo chỉ tiêu được giao, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, tổng số NoXH cần hoàn thành đến năm 2030 là 199.400 căn.
Ngay từ đầu năm 2026, nhiều dự án đã được triển khai đồng loạt. Cụ thể, TPHCM đã khởi công 2 dự án với quy mô 2.652 căn, hoàn thành 1 dự án với 580 căn, đồng thời có 11 dự án đang thi công với gần 9.700 căn. Bên cạnh đó, 3 dự án dự kiến khởi công trước cuối tháng 3 (4.600 căn) và 41 dự án trước tháng 6 (khoảng 29.200 căn).
Trong năm 2026, TPHCM đặt mục tiêu phát triển nguồn cung lớn từ nhiều kênh khác nhau như dự án NoXH độc lập, quỹ đất 20% trong dự án thương mại, quỹ nhà ở, các dự án của lực lượng vũ trang, nhà ở công nhân và nguồn từ tổ chức Công đoàn. Dự kiến có thêm 3 dự án hoàn thành với khoảng 1.300 căn và 7 dự án hoàn thành phần thô với hơn 4.000 căn.
Đến năm 2027, dự kiến sẽ có khoảng 46 dự án hoàn thành và đưa vào sử dụng, góp phần đáng kể vào việc hoàn thành chỉ tiêu cả giai đoạn.
Công tác quy hoạch quỹ đất được xác định là yếu tố then chốt. Hiện TPHCM (trước sáp nhập) có 104 dự án với khoảng 400ha đất dành cho NoXH. TPHCM định hướng đến năm 2040 sẽ bổ sung thêm 1.000ha, nâng tổng quỹ đất lên khoảng 1.400ha. Sau khi sáp nhập, tổng quỹ đất toàn vùng hiện đạt khoảng 1.740ha với 195 dự án, tạo dư địa lớn để phát triển lâu dài.
Để hoàn thành mục tiêu, TPHCM đã đề ra nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Trước hết là xây dựng các đề án phát triển NoXH, nhà tái định cư và nhà ở thương mại giá phù hợp. Đồng thời, ứng dụng công nghệ để quản lý tiến độ dự án, giúp lãnh đạo theo dõi và chỉ đạo kịp thời.
Đối với các dự án quy mô lớn trên 1.000 căn, trọng tâm là đẩy nhanh điều chỉnh quy hoạch và rút ngắn thủ tục đầu tư. Riêng nhà lưu trú công nhân, TPHCM định hướng tận dụng quỹ đất trong KCN, đồng thời nghiên cứu cơ chế doanh nghiệp đóng góp để phát triển quỹ nhà ở.
Đồng hành cùng doanh nghiệp
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai dự án NoXH trên địa bàn vẫn còn nhiều vướng mắc cần tháo gỡ.
Điển hình là việc xác định chi phí bồi thường, hạ tầng và cơ chế thanh toán khi thu hồi quỹ đất 20%. Ngoài ra, quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các khu đất chưa công bố hoặc do Nhà nước quản lý còn chưa rõ ràng. Trường hợp nhà đầu tư đang thuê đất của Nhà nước cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về quyền thực hiện dự án.
Bên cạnh đó, Luật Nhà ở 2023 không còn quy định cứng về tỷ lệ 20% quỹ đất trong dự án thương mại, dẫn đến lúng túng trong việc lựa chọn hình thức thực hiện (bố trí đất, nộp tiền hoặc xây dựng tại vị trí khác). Một vấn đề khác là chi phí đầu tư hạ tầng bằng ngân sách Nhà nước có được tính vào giá bán nhà ở xã hội để hoàn vốn hay không vẫn chưa được hướng dẫn rõ.
Trước những khó khăn này, TPHCM đã kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm ban hành hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ.
Cũng tại buổi làm việc, các thành viên đoàn công tác đã trực tiếp giải đáp các kiến nghị và vướng mắc của doanh nghiệp liên quan đến nhiều vấn đề quan trọng, bao gồm giá đất; việc cho vay vốn của Ngân hàng Chính sách đối với các chủ đầu tư thực hiện dự án nhà ở xã hội; cấp phép xây dựng; hướng dẫn chi phí giải phóng mặt bằng và chi phí tạo lập quỹ đất thông qua hạ tầng do Nhà nước đầu tư (tạo quỹ đất sạch); chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật; cũng như quy trình thực hiện bán NoXH.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh, cho biết chỉ tiêu phát triển NoXH trên địa bàn đã được Chính phủ và TPHCM xác định rõ, vì vậy đây là nhiệm vụ bắt buộc phải triển khai nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người dân.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, hạn chế, đặc biệt là các thủ tục hành chính còn rườm rà; quá trình xử lý hồ sơ của một số sở, ngành còn chậm, nhất là trong các lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, môi trường, quy hoạch và đất đai, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.
Trên cơ sở đó, lãnh đạo TPHCM yêu cầu các sở, ngành liên quan cần khẩn trương rà soát, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển NoXH.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đánh giá cao sự quan tâm, chỉ đạo của TPHCM đối với công tác phát triển NoXH. Trong giai đoạn trước, TPHCM đã cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu đề ra; đồng thời ban hành nhiều chương trình hành động, xây dựng quy trình thủ tục và triển khai các giải pháp đồng bộ để thúc đẩy lĩnh vực này.
Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu phát triển 28.500 căn NoXH trong năm 2026, Thứ trưởng đề nghị TPHCM cần hành động quyết liệt và cụ thể hơn nữa. Trong đó, cần khẩn trương phê duyệt dự án, cấp phép xây dựng và tổ chức khởi công các dự án; thường xuyên rà soát, đánh giá tiến độ thực hiện; giao Sở Xây dựng chủ trì tham mưu UBND TPHCM xây dựng kế hoạch và giải pháp phát triển NoXH một cách chi tiết, hiệu quả.
