Nhớ lại những năm đầu sau ngày 30-4-1975, TPHCM phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: Hậu quả chiến tranh nặng nề, bao vây, cấm vận khắc nghiệt, mô hình kế hoạch hóa tập trung, bao cấp bộc lộ nhiều bất cập...
Trong bối cảnh đó, TPHCM đã thể hiện rõ tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đã tiên phong khai đường, mở lối, khơi thông sản xuất; mạnh dạn tìm tòi những cách làm mới, mô hình mới dù khi ấy nhiều việc chưa có khung pháp lý thật rõ ràng.
Những sáng kiến xuất phát từ đời sống, từ yêu cầu ổn định sản xuất, chăm lo đời sống nhân dân đã trở thành cơ sở thực tiễn quan trọng để Trung ương nghiên cứu, tổng kết, từng bước phổ biến trong công cuộc đổi mới của đất nước.
Một góc trung tâm TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG
Nửa thế kỷ qua, TPHCM khẳng định rõ vị thế, vai trò đầu tàu kinh tế, là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của cả nước; là thành phố của đoàn kết, nghĩa tình, nơi mỗi người dân có thể lập nghiệp và thực hiện khát vọng của mình.
Diện mạo đô thị TPHCM thay đổi mạnh mẽ với các khu đô thị hiện đại như Thủ Thiêm, Phú Mỹ Hưng; các công trình hạ tầng lớn như tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), cầu Ba Son (cầu Thủ Thiêm 2), đại lộ Võ Văn Kiệt, đại lộ Nguyễn Văn Linh, đường cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây...
Thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy phương thức điều hành của thành phố ngày càng thể hiện rõ tính hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân.
Đạt được những thành tựu rất đáng tự hào song TPHCM đang đứng trước nhiều thách thức khi bước vào kỷ nguyên xây dựng đất nước cường thịnh. Phát triển nhanh nên “đụng trần” sớm; mở rộng nhanh nên sức ép cũng lớn hơn; năng động hơn nhưng vẫn có thể bị “mắc kẹt” nếu hạ tầng và thể chế không theo kịp.
Kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường, áp lực dịch vụ công, nhà ở, khoảng cách giữa tăng trưởng kinh tế và chất lượng sống là những vấn đề thành phố phải đối diện. Để tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, thành phố phải là nơi của đổi mới sáng tạo, nơi phát sinh các ý tưởng mới đi liền với tạo ra giá trị mới bằng công nghệ, thể chế, chất lượng sống, văn hóa đô thị và quản trị hiện đại.
Những dự án trọng điểm như metro số 2 (Bến Thành - Thủ Thiêm), hạ tầng cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Quảng trường trung tâm thành phố và trung tâm hành chính mới, mở rộng Bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh TPHCM tại Bến Nhà Rồng… là những công trình tạo nền móng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Ngay từ đầu năm 2026, Thành ủy TPHCM đã ban hành chỉ thị về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm giai đoạn 2026-2030; trên cơ sở đó ban hành kế hoạch thúc đẩy các nhiệm vụ chiến lược, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Nghị quyết 09/NQ-TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, cùng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, với khoảng 300 thẩm quyền được giao trực tiếp cho TPHCM, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Sự gắn kết chặt chẽ giữa văn kiện của Đảng và pháp luật của Nhà nước sẽ mở đường cho TPHCM về mô hình phát triển, cải cách thể chế và phương thức quản trị hiện đại; tạo điều kiện để thành phố mang tên Bác tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, đóng góp ngày càng lớn hơn cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
