Sáng 29-7, khi PV trở lại, nhiều xưởng từng bị xem là “điểm đen” đã đóng cửa, khói bụi giảm rõ rệt. Sự thay đổi đó đến từ sau cuộc kiểm tra, thanh tra quy mô lớn khiến 87 trường hợp bị xử lý, 5 doanh nghiệp bị chuyển điều tra.
Người dân cảm nhận rõ ô nhiễm đã giảm
Theo ghi nhận, khu vực lối vào Khu công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp (KCN - TTCN) Lê Minh Xuân trên đường Trần Đại Nghĩa đã bớt khói bụi. Những cột khói từ các nhà máy sản xuất thưa hơn. Mùi khét từ một số cơ sở cơ khí, tái chế phế liệu vẫn còn nhưng không nồng nặc như trước. Trên đường 6D, nhiều cơ sở từng bị xử lý vi phạm về môi trường đã đóng cửa sau đợt kiểm tra hồi tháng 5.
Là người dân sinh sống nhiều năm dọc kênh C, phía ngoài KCN - TTCN Lê Minh Xuân, ông H.Đ.Y cho biết trước đây khu vực này ô nhiễm nghiêm trọng. Khói đen thường xuyên bao phủ, nước kênh hôi thối nồng nặc, cuộc sống người dân bị ảnh hưởng nặng nề.
"Không khí bây giờ đã dễ chịu hơn. Chúng tôi mong cơ quan chức năng tiếp tục kiểm soát chặt để không tái diễn ô nhiễm; đồng thời có giải pháp xử lý, làm sạch kênh", ông Y chia sẻ.
Cùng chung cảm nhận, anh Lâm Quốc Khương, sinh sống tại Khu lưu trú văn hóa thanh niên công nhân từ năm 2017, cho biết khoảng hai tháng trở lại đây môi trường đã cải thiện đáng kể.
"Trước đây bụi nhiều đến mức bầy ngỗng trắng nuôi trong khu vực này cũng phủ một màu đen, đi vài bước chân là giày dép bám đầy bụi. Nay tình trạng ô nhiễm giảm khoảng 80%, cuộc sống dễ chịu hơn rất nhiều. Chúng tôi chỉ mong tình trạng này được duy trì lâu dài", anh Khương nói.
Chị Nguyễn Hồng Thắm, chủ quán nước gần khu vực KCN - TTCN Lê Minh Xuân cũng cùng nhận định, thời gian gần đây, bụi giảm, mùi hôi thối từ mấy con kênh cũng giảm rất nhiều, nhất là khu vực kênh C12, C16.
Mạnh tay xử lý vi phạm
Trước việc người dân nhiều lần phản ánh tình trạng ô nhiễm kéo dài tại KCN - TTCN Lê Minh Xuân, tháng 4-2026, Cục Môi trường phối hợp Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05) cùng các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát, xác minh thực tế. Kết quả cho thấy, tại nhiều vị trí trong KCN - TTCN này tình trạng ô nhiễm môi trường ở mức nghiêm trọng.
Tiếp đó, ngày 13-5, Bộ trưởng Bộ NN-MT ban hành quyết định kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất trên địa bàn TPHCM. Kết quả kiểm tra cho thấy nhiều mẫu nước mặt tại các kênh C12, C16, kênh B và kênh Xáng có nhiều thông số vượt quy chuẩn, chất lượng nước ở mức D - mức rất xấu.
Kết quả phân tích mẫu nước thải tại các hố ga nước thải trong KCN - TTCN Lê Minh Xuân có nhiều chỉ tiêu vượt quy chuẩn. Cơ sở thứ cấp trong KCN - TTCN Lê Minh Xuân vi phạm nghiêm trọng và có tính hệ thống về bảo vệ môi trường khi không thực hiện xử lý sơ bộ nước thải trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung. Chủ đầu tư hạ tầng KCN không thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm soát chất lượng nước thải đầu vào trước khi thu gom về hệ thống xử lý nước thải tập trung.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở còn vi phạm quy định về quản lý chất thải rắn; một số cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương và cán bộ được giao nhiệm vụ bảo vệ môi trường chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong công tác quản lý, giám sát, dẫn đến tình trạng ô nhiễm kéo dài.
Sau quá trình kiểm tra hơn 100 cơ sở, đoàn công tác đã lập 87 biên bản vi phạm hành chính, với tổng số tiền xử phạt lên tới hàng chục tỷ đồng. Đặc biệt, có 5 doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh vi phạm có dấu hiệu tội phạm hình sự đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TPHCM tiếp nhận, điều tra, xử lý theo quy định.
Việc xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm đã mang lại hiệu quả bước đầu, giúp người dân quanh KCN - TTCN Lê Minh Xuân có môi trường sống trong lành hơn. Nhưng điều người dân mong không chỉ là vài tháng không còn khói bụi, mà là sự thay đổi bền vững sau nhiều năm sống chung với ô nhiễm. Cuộc thanh tra đã tạo ra chuyển biến bước đầu, nhưng để “điểm nóng” không tái phát sẽ còn phụ thuộc vào việc giám sát thường xuyên và xử lý nghiêm mọi hành vi tái vi phạm.
