Đây không chỉ là một nhấn mạnh kỹ thuật trong điều hành, mà còn phản ánh một thông điệp chiến lược về tư duy quản lý vĩ mô trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.
Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đối mặt với nhiều rủi ro từ bên trong và bên ngoài, chính sách tiền tệ không còn nhiều dư địa để “đánh nhanh, thắng nhanh”. Ngược lại, yêu cầu đặt ra là điều hành mềm mại, linh hoạt, có lộ trình, nhưng kiên định về mục tiêu ổn định.
Chính sách tiền tệ vốn là công cụ có độ lan tỏa rất lớn. Một quyết định thay đổi lãi suất, tín dụng hay thanh khoản nếu thực hiện đột ngột có thể nhanh chóng tác động tới thị trường tài chính, bất động sản, hoạt động đầu tư, sản xuất và kỳ vọng của doanh nghiệp, người dân.
Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta như hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo, rủi ro từ điều hành “giật cục” có thể càng trở nên rõ nét: nới lỏng quá nhanh có thể kích hoạt chu kỳ tín dụng nóng; thắt chặt đột ngột lại dễ gây sốc thanh khoản, làm gián đoạn dòng vốn và ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng. Khi thị trường không kịp thích ứng, cú sốc chính sách có thể tự khuếch đại thành cú sốc niềm tin.
Tuy nhiên, điều hành linh hoạt, mềm mại không đồng nghĩa với thụ động hay né tránh quyết định khó khăn. Ngược lại, đòi hỏi năng lực cao hơn, yêu cầu cơ quan điều hành phải dự báo sớm, hành động sớm và truyền thông rõ ràng.
Một khi áp lực lạm phát quay trở lại, rủi ro tỷ giá trong điều kiện lãi suất quốc tế còn cao, nợ xấu tiềm ẩn và những bất ổn chưa được xử lý triệt để trên thị trường bất động sản, thị trường vốn..., chính sách tiền tệ không thể nới lỏng đại trà, nhưng cũng không nên thắt chặt đột ngột.
Thay vào đó, cách tiếp cận phù hợp là điều chỉnh từng bước, có mục tiêu rõ ràng và sử dụng linh hoạt các công cụ, từ lãi suất, nghiệp vụ thị trường mở, đến các biện pháp an toàn vĩ mô.
Trong nền kinh tế hiện đại, kỳ vọng của doanh nghiệp và nhà đầu tư có tác động rất lớn tới quyết định đầu tư, tiêu dùng và phân bổ nguồn lực. Khi chính sách tiền tệ thay đổi đột ngột, doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn đầu tư, còn thị trường tài chính trở nên biến động mạnh hơn mức cần thiết.
Nếu chính sách có lộ trình rõ ràng, nhất quán và dễ dự đoán sẽ giúp thị trường “đi cùng” với điều hành, thay vì phản ứng bị động. Ở góc độ này, điều hành không gây sốc chính là cách để nâng cao hiệu quả và hiệu lực của chính sách, chứ không làm suy yếu nó.
Một nguyên nhân quan trọng khiến chính sách tiền tệ dễ rơi vào trạng thái “giật cục” là thiếu phối hợp hiệu quả với chính sách tài khóa và đầu tư công. Khi tài khóa mở rộng mạnh mà tiền tệ buộc phải thắt chặt để kiểm soát lạm phát và tỷ giá, xung đột chính sách có thể phát sinh, làm giảm hiệu quả chung của điều hành vĩ mô.
Chỉ đạo của Thủ tướng cho thấy định hướng rõ ràng: tài khóa tiếp tục đóng vai trò chủ lực trong hỗ trợ tăng trưởng, còn tiền tệ tập trung vào giữ ổn định, kiểm soát rủi ro và dẫn dắt kỳ vọng.
Đây là cách phân công hợp lý trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai nhiều dự án đầu tư công lớn và cần duy trì niềm tin thị trường dài hạn.
Thông điệp “không gây sốc” cũng phản ánh sự chuyển dịch tư duy từ ổn định ngắn hạn sang ổn định mang tính cấu trúc. Ổn định không chỉ là giữ lạm phát trong một ngưỡng nhất định, mà còn là bảo đảm chất lượng tín dụng, an toàn hệ thống ngân hàng và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.
Nếu chính sách tiền tệ chỉ phản ứng với các chỉ số trước mắt mà bỏ qua rủi ro tích tụ trong trung hạn, thì những cú điều chỉnh mạnh trong tương lai là khó tránh khỏi.
Trong giai đoạn tới, thách thức không nằm ở việc nới lỏng hay thắt chặt, mà ở cách thức điều hành. Chính sách tiền tệ cần được vận hành như một bộ giảm xóc hiệu quả, đủ linh hoạt để hỗ trợ tăng trưởng, đủ thận trọng để kiểm soát rủi ro, và đủ nhất quán để dẫn dắt kỳ vọng.
Đó chính là nền tảng cho một nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng không mong manh.
