Trước yêu cầu chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), góp phần gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu, TPHCM đang triển khai các giải pháp cơ cấu lại nghề cá theo hướng bền vững. Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND được HĐND TPHCM thông qua ngày 27-8-2026 quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá không còn hoạt động, tạo điều kiện để ngư dân ổn định sinh kế. Phóng viên Báo SGGP trao đổi với đồng chí Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, về những nội dung trọng tâm của chính sách này.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh
- PHÓNG VIÊN: Thưa đồng chí, vì sao TPHCM cần triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá vào thời điểm này?
- Đồng chí BÙI MINH THẠNH: Việc triển khai chính sách xuất phát từ yêu cầu cấp thiết trong chống khai thác IUU, góp phần gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu và hướng đến phát triển nghề cá bền vững. Thành phố cần cơ cấu lại đội tàu, giảm áp lực khai thác lên nguồn lợi thủy sản, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác. Thực tế, một số chủ tàu không còn nhu cầu tiếp tục khai thác, trong khi một bộ phận tàu cá sử dụng ngư cụ, phương thức khai thác có tính chất hủy diệt, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản. Nếu không có giải pháp phù hợp, những vấn đề này sẽ tiếp tục gây khó khăn cho công tác quản lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND tạo cơ sở để chủ tàu tự nguyện giải bản tàu cá hoặc chuyển đổi sang ngành nghề phù hợp. Điểm quan trọng là chính sách không chỉ tập trung giảm số lượng tàu cá mà còn hỗ trợ ngư dân chuyển đổi sinh kế, ổn định cuộc sống, tránh phát sinh khó khăn sau khi ngừng khai thác.
- Những đối tượng nào được thụ hưởng chính sách và mức hỗ trợ cụ thể ra sao?
- Chính sách hướng đến các chủ tàu cá đăng ký tại TPHCM và những đối tượng đáp ứng điều kiện theo quy định. Trong đó có chủ tàu và thuyền viên thuộc diện không còn nhu cầu khai thác, tự nguyện giải bản tàu; chủ tàu sử dụng phương thức khai thác có tính chất hủy diệt có nhu cầu chuyển đổi nghề. Một số thành viên hộ gia đình đủ điều kiện cũng được xem xét hỗ trợ sinh kế.
Đối với giải bản tàu cá, mức hỗ trợ được xác định theo chiều dài tàu. Cụ thể, tàu dài từ 6m đến dưới 12m được hỗ trợ 50 triệu đồng/tàu; tàu dài từ 12m đến dưới 15m được hỗ trợ 100 triệu đồng/tàu; tàu dài từ 15m đến dưới 24m được hỗ trợ 200 triệu đồng/tàu; tàu dài từ 24m trở lên được hỗ trợ 250 triệu đồng/tàu. Đối với chuyển đổi nghề, mức hỗ trợ từ 50-200 triệu đồng/tàu, tùy theo chiều dài tàu và các điều kiện cụ thể. Việc hỗ trợ được thực hiện theo đúng đối tượng, điều kiện và trình tự quy định, bảo đảm công khai, minh bạch.
Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp cho chủ tàu, chính sách còn chú trọng hỗ trợ đào tạo nghề, tạo sinh kế cho người dân sau khi giải bản hoặc chuyển đổi hoạt động khai thác. Mỗi cá nhân đủ điều kiện chỉ được hỗ trợ đào tạo nghề, sinh kế một lần, nhằm bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và đúng đối tượng.
- Đồng chí kỳ vọng chính sách này sẽ tạo chuyển biến như thế nào đối với nghề cá và kinh tế biển của TPHCM?
- Chính sách góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu, giảm áp lực khai thác, bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản. Việc hỗ trợ các chủ tàu không còn nhu cầu khai thác tự nguyện giải bản, đồng thời tạo điều kiện cho những người có nhu cầu chuyển đổi nghề sẽ góp phần cơ cấu lại hoạt động khai thác theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu phát triển bền vững.
Cùng với đó, chính sách sẽ hỗ trợ đào tạo nghề và sinh kế, giúp ngư dân từng bước chuyển sang những công việc khác, hạn chế nguy cơ mất thu nhập khi rời nghề. Đây cũng là giải pháp góp phần giảm áp lực khai thác ven bờ, nâng cao trách nhiệm trong hoạt động nghề cá và hỗ trợ thành phố thực hiện các yêu cầu chống khai thác IUU.
Về lâu dài, thành phố hướng đến xây dựng chuỗi sản xuất thủy sản minh bạch, có trách nhiệm, gắn khai thác với bảo vệ nguồn lợi và phát triển các ngành kinh tế biển có giá trị gia tăng cao. Chính sách không chỉ hỗ trợ giải bản tàu cá mà còn đồng hành cùng ngư dân tìm kiếm sinh kế mới, bảo đảm quá trình chuyển đổi nghề diễn ra phù hợp, hiệu quả.
- TPHCM có giải pháp gì để ngư dân ổn định cuộc sống sau khi rời nghề khai thác hoặc chuyển đổi nghề?
- Chuyển đổi nghề chỉ thực sự hiệu quả khi người dân có công việc và thu nhập ổn định. Vì vậy, ngoài việc hỗ trợ giải bản, chuyển đổi tàu cá, thành phố bố trí chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và sinh kế cho các đối tượng đủ điều kiện. Đối với chủ tàu, thuyền viên của tàu cá giải bản, mức hỗ trợ đào tạo nghề là 8,5 triệu đồng/người, chi trả bằng tiền mặt theo quy định. Đối với trường hợp chuyển đổi nghề, chủ tàu và thành viên hộ gia đình đủ điều kiện được hỗ trợ sinh kế 2,5 triệu đồng/người/tháng trong 3 tháng. Tiền hỗ trợ được chi trả một lần.
Tuy nhiên, hỗ trợ tài chính chỉ là bước đầu. Thành phố sẽ gắn đào tạo nghề với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động, đồng thời kết nối người dân với các chương trình phát triển kinh tế phù hợp. Những lĩnh vực có thể tạo việc làm gồm: nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, chế biến thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, thương mại, dịch vụ và du lịch. Quá trình hỗ trợ cần xuất phát từ nhu cầu, điều kiện và nguyện vọng của người dân, tránh đào tạo hình thức hoặc lựa chọn nghề không phù hợp. Mục tiêu là giúp ngư dân có thể tiếp tục lao động, tạo thu nhập và từng bước thích nghi với sinh kế mới.
