TPHCM là đô thị đặc biệt, đầu tàu kinh tế của cả nước, với quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và nhu cầu đi lại ngày càng gia tăng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp bách phải phát triển mạnh mẽ hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn.
Mục tiêu của TPHCM là xây dựng và phát triển mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, giữ vai trò trụ cột trong hệ thống vận tải hành khách công cộng; tăng cường kết nối nội đô và liên vùng; từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), góp phần xây dựng TPHCM văn minh, hiện đại, xanh, đáng sống, xứng tầm trung tâm kinh tế lớn của cả nước và khu vực.
Phấn đấu đến năm 2030, vận tải hành khách công cộng bằng đường sắt đô thị đảm nhận 20-30%, đến năm 2035 đạt 35-50%, đến năm 2045 đạt 50-60% nhu cầu đi lại của người dân.
Việc khởi công tuyến metro số 2 trong giai đoạn này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi như: công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành; nguồn vốn dự án đã được chuyển sang sử dụng ngân sách TPHCM và đã cân đối đủ vốn trung hạn 2026-2030; được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù đặc biệt, tháo gỡ các vướng mắc kéo dài trong thời gian qua về thủ tục đầu tư, nguồn vốn, tiêu chuẩn thiết kế, lựa chọn nhà thầu.
Đây cũng là dự án đầu tiên của TPHCM được triển khai theo các cơ chế, chính sách đặc thù đặc biệt về phát triển đường sắt đô thị, khẳng định chủ trương đúng đắn về sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ, trao cho TPHCM quyền chủ động cao.
Có thể khẳng định tuyến metro số 2 chính là dự án tiên phong trong giai đoạn mới, mang vai trò dẫn dắt, định hướng cho toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị bởi các yếu tố tiên phong về áp dụng các cơ chế vượt trội, đặc thù từ Nghị quyết 98 (nay là Nghị quyết 260) và Nghị quyết 188;
Tuyến metro số 2 không chỉ là dự án giao thông mà còn là tái cấu trúc sự phát triển của đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Các nhà ga sẽ là hạt nhân để tái cấu trúc đô thị, hình thành các khu dân cư, khu chức năng, thương mại dịch vụ… hiện đại, xanh và tiện ích.
Metro số 2 áp dụng các tiêu chuẩn về công nghệ, kỹ thuật của ngành đường sắt đô thị, phù hợp xu thế phát triển khoa học và công nghệ; bảo đảm khả năng phát triển, nâng cấp, kết nối và vận hành an toàn, ổn định; đảm bảo tương thích kỹ thuật trong toàn hệ thống đường sắt chung; tạo thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng.
Ngoài yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng cao, metro 2 còn đi qua các trục đường chính, các phường trung tâm. Điều này đòi hỏi, yêu cầu chủ đầu tư, các nhà thầu phải triển khai thực hiện đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả, với mục tiêu hoàn thành vào năm 2030.
Do vậy, lãnh đạo TPHCM đề nghị Ban Quản lý đường sắt đô thị, nhà thầu, đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát triển khai dự án với sự tập trung và trách nhiệm cao nhất, đảm bảo chất lượng, tiến độ, tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn kỹ thuật, các quy định về đầu tư xây dựng, đặc biệt chú trọng công tác bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn lao động, an toàn giao thông và an sinh xã hội cho người dân trong khu vực triển khai dự án.
Các sở, ngành tập trung thực hiện các thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch đô thị; đầu tư, xây dựng; rút ngắn tối đa thời gian thực hiện các thủ tục liên quan thuộc trách nhiệm TPHCM để đẩy nhanh tiến dự án metro 2 và các dự án phát triển đô thị, hạ tầng đồng bộ.
Cấp ủy, chính quyền các phường nơi dự án đi qua tiếp tục tập trung lãnh đạo, chỉ đạo; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, tạo sự đồng thuận cao trong quá trình triển khai dự án; đồng thời tăng cường phối hợp, giám sát cộng đồng, chủ động tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền, không để ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án.
Với quyết tâm cao, tinh thần trách nhiệm và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, tuyến metro số 2 sẽ triển khai và hoàn thành đúng kế hoạch, sớm đưa vào sử dụng để khai thác đồng bộ cùng tuyến metro số 1. Từ đó làm tiền đề để triển khai các dự án đường sắt kết nối với Khu đô thị Thủ Thiêm, Cảng hàng không Quốc tế Long Thành ngay trong năm 2026.
Tuyến metro số 2 khi hoàn thành, đưa vào vận hành sẽ trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống hạ tầng hiện đại của TPHCM, tạo trục giao thông công cộng liên thông giữa Cảng hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất và Cảng hàng không Quốc tế Long Thành; góp phần nâng cao chất lượng sống của nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và khẳng định vai trò của TPHCM trong giai đoạn phát triển mới.
