Lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, tính độc lập của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới bị đặt dấu hỏi trước các tuyên bố chính trị nhạy cảm từ Nhà Trắng.
Liệu đây là sự khởi đầu của một kỷ nguyên tiền tệ bất định, hay là dấu chấm hết cho niềm tin tuyệt đối vào đồng USD toàn cầu?
Quyết định "án binh bất động" lần thứ 5 liên tiếp của FED dù đã được thị trường định giá trước tới 97%, nhưng diễn biến bỏ phiếu lại kích hoạt một cú sốc thực sự.
Cụ thể, 3 Chủ tịch chi nhánh FED khu vực gồm Lorie Logan (Dallas), Beth Hammack (Cleveland) và Neel Kashkari (Minneapolis) đã đồng loạt bỏ phiếu chống để đòi tăng thêm 0,25 điểm phần trăm.
Tỷ lệ bất đồng 9-3 này gợi nhắc lại kỳ họp chia rẽ lịch sử vào 8-4 vừa qua, phản ánh sự phân hóa sâu sắc về hướng đi chính sách khi nền kinh tế Mỹ phát đi các tín hiệu trái chiều.
Tư duy chuỗi chỉ ra rằng, sự phân rã này đã buộc tân Chủ tịch Kevin Warsh phải thực hiện một thay đổi mang tính bước ngoặt: cắt ngắn tuyên bố chính sách và loại bỏ hoàn toàn định hướng chính sách dài hạn (forward guidance).
Thay vì đưa ra các cam kết tương lai, FED chuyển sang nhấn mạnh cách tiếp cận "phụ thuộc dữ liệu" ngắn hạn. Đây là một động thái né tránh sự ràng buộc chính sách trước khi có đủ dữ liệu, nhưng đồng thời cũng là cách để ông Warsh che giấu sự phân hóa trong nội bộ ủy ban.
Sự bế tắc của FED xuất phát từ 2 áp lực cộng hưởng. Thứ nhất, rủi ro địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Khác với lạm phát do cầu, áp lực giá năng lượng mang tính "cú sốc cung" khiến công cụ lãi suất trở nên kém hiệu quả.
Nếu thắt chặt tiền tệ trong bối cảnh chi phí năng lượng tăng cao, FED có thể tự tay đẩy nền kinh tế vào trạng thái đình lạm (tăng trưởng chậm đi kèm lạm phát cao).
Thứ hai, sự xói mòn tính độc lập dưới sức ép chính trị. Việc Tổng thống Donald Trump công khai khen ngợi ông Warsh và cáo buộc các quan chức FED khác mang "ý đồ xấu" đã giáng đòn mạnh vào uy tín khách quan của định chế này.
Khi ranh giới giữa chính trị và tiền tệ bị xóa nhòa, thị trường tài chính đã phản ứng ngay lập tức bằng một đợt bán tháo: chỉ số Dow Jones bốc hơi hơn 1,6%, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vọt lên 4,657% và kỳ hạn 30 năm vượt 5,19%.
Diễn biến phức tạp này sẽ được thử thách vào ngày 31-7 khi Bộ Thương mại Mỹ công bố chỉ số PCE tháng 6 và tăng trưởng GDP quý II. Nếu lạm phát tiếp tục gia tăng dưới tác động của giá năng lượng, khả năng FED quay lại chu kỳ thắt chặt vào kỳ họp tháng 9 là hoàn toàn có thể xảy ra.
Đối với thế giới, rủi ro lớn nhất không nằm ở việc FED tăng hay hạ một vài phần trăm lãi suất ngắn hạn. Hệ lụy thực sự nằm ở sự bào mòn niềm tin vào tính độc lập của FED, thứ đang duy trì giá trị của đồng USD toàn cầu.
Một khi niềm tin này sụp đổ, áp lực tỷ giá, dòng vốn ngoại và lạm phát nhập khẩu lên thị trường nội địa sẽ bước vào một chu kỳ bất định và khó kiểm soát hơn bao giờ hết.
