Tâm thế “khát vọng lớn lên”
Ngày 4-5 đánh dấu tròn một năm Nghị quyết 68 được ban hành, cũng cho thấy khu vực kinh tế tư nhân đã có những chuyển động đáng kể. Những chuyển động rõ nhất không nằm ở các con số thay đổi tức thời, mà ở kỳ vọng và hành vi chiến lược của DN tư nhân.
Chuyển động rõ nét nhất là khu vực kinh tế tư nhân đã chuyển từ tâm thế “thích ứng để tồn tại” sang tâm thế “khát vọng lớn lên”. Đây là thay đổi rất sâu, bởi từ lâu, bài toán lớn nhất của đa phần DN không phải tăng trưởng mà là tồn tại.
Họ phải chống đỡ chi phí vốn, xoay xở dòng tiền, xử lý thủ tục hành chính, duy trì lao động và bảo toàn tài sản. Không ít doanh nhân chọn làm vừa đủ, tránh rủi ro, tích lũy tiền mặt thay vì tái đầu tư, chấp nhận quy mô nhỏ để giảm áp lực, không muốn hoặc không thể lớn nhanh, lớn mạnh, ngại minh bạch vì sợ bị soi chiếu.
Nhưng Nghị quyết 68 phát đi tín hiệu chính sách rất mạnh khi khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Đây không chỉ là thay đổi về câu chữ, mà là thay đổi về nhận thức phát triển, tạo ra chuyển động mới: tâm lý DN và doanh nhân đã thay đổi.
Khu vực kinh tế tư nhân cảm nhận mình được tin tưởng, được bảo vệ và được kỳ vọng đóng vai trò trung tâm trong tăng trưởng quốc gia, từ đó cách nghĩ và hành vi kinh tế bắt đầu đổi khác.
Nhiều DN đã thể hiện khát vọng lớn lên, chủ động tìm cơ hội mở rộng, muốn đầu tư mới, đổi mới sáng tạo, chuẩn hóa quản trị, minh bạch hơn, tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, trở thành doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực của mình.
Đó là chuyển động cực kỳ quan trọng, là tài sản vô hình rất lớn của nền kinh tế. Bởi tăng trưởng bền vững không chỉ đến từ vốn hay lao động, mà còn đến từ niềm tin và khát vọng của khu vực sản xuất kinh doanh.
Những chuyển động ấy phần nào thể hiện qua số liệu. Theo đó, 4 tháng đầu năm 2026, cả nước có 77.800 DN thành lập mới (tăng 50,7%), tổng vốn đăng ký đạt gần 785.400 tỷ đồng (tăng 60,1%).
Cùng với đó, có 41.600 DN quay trở lại hoạt động, nâng tổng số DN thành lập mới và quay lại thị trường lên hơn 119.400 DN. Niềm tin gia nhập thị trường đang cải thiện rõ rệt. Khi niềm tin vào chính sách và môi trường đầu tư đủ vững chắc, DN mới sẵn sàng bỏ vốn, nguồn lực và trí tuệ để đầu tư dài hạn.
Thể chế là tài sản kinh doanh
Một nghị quyết chỉ thật sự có ý nghĩa khi tạo ra thay đổi trong quyết định của DN. Doanh nhân chỉ đầu tư dài hạn khi họ tin luật chơi ổn định, quyền tài sản được bảo vệ, thủ tục minh bạch và cơ hội phát triển không bị cản trở bởi rủi ro bất định.
Giờ đây, cộng đồng DN quan tâm đến thể chế hơn bao giờ hết. Họ theo dõi sát các động thái sửa luật, cải cách thủ tục hành chính, chính sách đất đai, trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng, thuế, đầu tư công kết nối hạ tầng… Một môi trường chính sách ổn định có thể kéo dòng vốn tư nhân quay trở lại các kế hoạch mở rộng sản xuất.
Khu vực tư nhân không thiếu ý chí kinh doanh. Điều họ cần là môi trường đủ tin cậy để đưa ra các quyết định lớn. DN tư nhân bắt đầu nhìn thể chế như một “tài sản kinh doanh”, chứ không chỉ là rào cản. Việc Chính phủ nhanh chóng ban hành các chương trình hành động triển khai Nghị quyết 68 cho thấy đây không chỉ là thông điệp chính trị mà là tiến trình điều hành cụ thể.
Chuyển động rõ nữa là nhu cầu pháp lý tăng tốc và DN nội địa đã hành động để liên kết với khu vực FDI. Hiện nay, nhiều DN tìm đến luật sư và chuyên gia tư vấn không còn chủ yếu để hỏi về giấy phép đơn giản hay thủ tục lẻ tẻ như trước. Họ hỏi nhiều hơn về cấu trúc vốn, điều lệ công ty, quản trị cổ đông, gọi vốn đầu tư, bảo vệ tài sản, hợp đồng quốc tế và quản trị rủi ro.
Trước đây nhiều DN tư nhân đứng ngoài hoặc bị đứng ngoài chuỗi FDI. Nay đã có xu hướng làm vendor cấp 1, cấp 2, hợp tác công nghệ, logistics hỗ trợ FDI, M&A với nhà đầu tư ngoại, chuẩn ESG để vào chuỗi.
Đây là chuyển động tích cực, cho thấy DN đang nghĩ xa hơn, bài bản hơn và muốn lớn lên một cách chuyên nghiệp hơn và cho thấy sự lớn lên không phải là về số lượng mà là chất lượng của khu vực kinh tế tư nhân.
Làm sao để lớn nhanh như Thánh Gióng
Một nền kinh tế chỉ thật sự chuyển động khi DN bắt đầu hỏi: “Làm sao để lớn nhanh mà an toàn pháp lý?”. Câu hỏi đó xuất hiện ngày càng nhiều cho thấy Nghị quyết 68 đã bắt đầu tác động thực chất.
Dù vậy, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng các chuyển động hiện nay mới là bước đầu. Nhiều DN nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn. Không ít DN ở địa phương chưa cảm nhận đầy đủ cải cách. Tâm lý e ngại rủi ro pháp lý vẫn còn hiện hữu ở một bộ phận doanh nhân.
Một nghị quyết thành công không phải khi được trích dẫn nhiều, hay đo bằng GDP hay số DN mới. Thành quả lớn nhất của Nghị quyết 68 là khi người làm ăn bắt đầu dám nghĩ lớn hơn trước, doanh nhân tự tin hơn, DN nghĩ dài hạn hơn, khu vực tư nhân muốn lớn thật hơn, xã hội nhìn DN tư nhân tích cực hơn. Đây là nền móng quan trọng nhất cho giai đoạn 2026-2030.
Nếu tiếp tục nuôi dưỡng niềm tin ấy bằng cải cách nhất quán và môi trường kinh doanh thuận lợi, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành một lực lượng DN tư nhân hùng hậu - động lực quyết định cho tăng trưởng cao và hành trình vươn mình của đất nước trong giai đoạn mới.
