Phân quyền triệt để
Luật Phát triển đô thị thiết lập một nguyên tắc xuyên suốt là phân quyền triệt để, toàn diện và phân định rõ thẩm quyền của chính quyền thành phố. Nguyên tắc này giúp cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian triển khai dự án và tạo môi trường đầu tư linh hoạt, minh bạch cho doanh nghiệp (DN).
Theo báo cáo đánh giá tác động của Luật Phát triển Đô thị, Chính phủ nêu rõ, việc phân quyền cho chính quyền thành phố giúp loại bỏ khoảng 1/3 số thủ tục rườm rà, hạn chế việc phát sinh quy trình qua lại mất thời gian.
Bên cạnh đó, DN có thể tiếp cận và thực hiện các dự án hạ tầng, đầu tư nhanh chóng hơn nhờ chính quyền địa phương chủ động quyết định ngay tại chỗ. Cơ chế "ai quyết định, ai chịu trách nhiệm" được quy định rõ ràng, giúp DN dễ dàng nắm bắt chính sách, dự báo rủi ro và làm việc với một đầu mối tập trung.
Luật Phát triển đô thị tạo cơ hội rộng mở cho các DN qua quy định về một quy hoạch tích hợp duy nhất. Thay vì tồn tại nhiều lớp quy hoạch chồng chéo, luật quy định trên địa bàn thành phố chỉ lập duy nhất một quy hoạch tổng thể thành phố, có giá trị pháp lý như quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung thành phố.
Quy hoạch này sẽ định hình toàn bộ không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao của đô thị. Việc hợp nhất các quy hoạch riêng lẻ thành một bản tổng thể duy nhất và công bố rõ ràng, giúp các nhà đầu tư dễ dàng định hình kế hoạch kinh doanh và tham gia các dự án quy mô lớn.
Hiện nhiều mô hình kinh tế mới như kinh tế số, công nghệ tài chính, năng lượng tái tạo… thường gặp vướng mắc do chưa có quy định điều chỉnh rõ ràng. Cơ chế bảo vệ cán bộ cho phép chính quyền địa phương thí điểm áp dụng các giải pháp đột phá, hoặc linh hoạt vận dụng quy định vì lợi ích chung.
Luật Phát triển đô thị cho phép địa phương được sử dụng ngân sách để triển khai các dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư độc lập, nhằm tạo quỹ đất sạch xung quanh các nhà ga đường sắt đô thị và depot. Quỹ đất này có thể được đấu giá hoặc sử dụng để thanh toán cho nhà đầu tư theo các hình thức phù hợp.
Như vậy, mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng được phép áp dụng chỉ tiêu sử dụng đất cao hơn quy chuẩn thông thường và được chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch, tạo điều kiện khai thác hiệu quả hơn giá trị gia tăng từ hạ tầng giao thông công cộng.
Mô hình TOD góp phần đa dạng hóa hình thức sở hữu và quyền kinh doanh tài sản kinh tế ngầm/trên cao. Bởi luật quy định rõ các công trình thương mại dịch vụ, nhà ở tại khu vực nhà ga, depot được phép bán, chuyển nhượng, cho thuê hoặc cho thuê lại trong thời hạn hoạt động của dự án.
Điều này giúp khơi thông dòng vốn cho DN. Các chủ đầu tư không chỉ tận dụng không gian mặt đất, mà còn có thể khai thác tối đa không gian ngầm và không gian trên cao kết nối trực tiếp với metro để tối ưu hóa biên lợi nhuận.
Mở đường cho nhiều loại hình
Luật Phát triển đô thị mở ra cánh cửa lớn cho các mô hình kinh tế biển hiện đại, trong đó cho phép thực hiện các dự án lấn biển hiện đại, xanh, thông minh, với thời hạn hoạt động của dự án lên đến 70 năm đối với nhà đầu tư chiến lược.
Luật cũng khuyến khích phát triển các khu thương mại tự do và logistics tích hợp, nhờ đó hàng hóa, dịch vụ trao đổi giữa các khu chức năng đáp ứng điều kiện phi thuế quan, sẽ được áp dụng chính sách ưu đãi thuế vượt trội. Đáng chú ý, DN tại khu thương mại tự do được phép niêm yết, định giá và thanh toán bằng ngoại tệ chuyển khoản khi giao dịch với nhau.
Nhà đầu tư chiến lược đứng trước các cơ hội chưa từng có tiền lệ, như triển khai dự án khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp có casino (quy mô vốn từ 2 tỷ USD trở lên), được phép tính thêm phần vốn đã giải ngân vào các dự án hạ tầng, đô thị liên quan tại khu kinh tế đặc biệt để xét điều kiện cấp phép kinh doanh casino. Đây là cơ hội rất lớn cho các nhà đầu tư.
Luật Phát triển đô thị sẽ đóng góp hình thành một môi trường kinh doanh cởi mở hơn, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ hơn nhờ cơ chế đặc thù bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm". Một trong những điểm mới mang tính đột phá là chính thức luật hóa cơ chế loại trừ và miễn trách nhiệm pháp lý cho cán bộ, công chức.
Cụ thể, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản thi hành luật hoặc thực hiện thí điểm chính sách mới sẽ được loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý trong trường hợp không vụ lợi, đã thực hiện đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục nhưng vẫn xảy ra thiệt hại. Đây được coi là "liều thuốc tinh thần" quan trọng để cởi trói tư duy, khuyến khích sự đổi mới, sáng tạo và dám đột phá của đội ngũ cán bộ.
Cơ chế này sẽ tháo gỡ triệt để tâm lý e ngại, khơi thông các điểm nghẽn pháp lý và đẩy nhanh tốc độ vận hành của bộ máy công quyền. Khi có cơ chế bảo vệ và miễn trừ trách nhiệm đối với các rủi ro khách quan, cán bộ sẽ mạnh dạn ký duyệt, quyết đoán ra quyết định. Các thủ tục giao đất, cấp phép xây dựng, thẩm định đầu tư... của DN được giải quyết nhanh hơn, giúp tiết kiệm chi phí cơ hội vô cùng lớn.
