Nền kinh tế cần nguồn vốn rất lớn

Hỗ trợ cho động lực tăng trưởng

Theo số liệu của Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), tính đến ngày 13-7, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025. Như vậy chỉ sau hơn nửa đầu năm, hệ thống NH đã bơm thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng vào nền kinh tế, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo động lực cho tăng trưởng.

Theo dự báo của Công ty chứng khoán MB (MBS), mặt bằng lãi suất huy động sẽ ổn định hơn trong nửa cuối năm nhưng khó giảm mạnh, do nhu cầu tín dụng sẽ tăng trở lại khi các dự án hạ tầng lớn được triển khai, đặc biệt là nhu cầu vốn trung và dài hạn.

"Nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới, với mục tiêu nâng tỷ lệ tổng vốn đầu tư toàn xã hội/GDP từ 32% lên 40%. Hiện nay, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) và tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn tại nhiều NH lớn đều đang tiệm cận ngưỡng quy định", theo MBS.

Tương tự, báo cáo của Công ty chứng khoán Vietcombank, nhận định áp lực tăng lên mặt bằng lãi suất vẫn còn lớn, khi chênh lệch tín dụng - huy động vẫn ở mức cao, trong khi nhu cầu vốn trung, dài hạn của nền kinh tế còn lớn, khiến các NH vẫn cần duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để thu hút tiền gửi, đặc biệt tại các kỳ hạn dài nhằm đảm bảo nguồn vốn và kiểm soát rủi ro thanh khoản.

Theo Vụ Tín dụng Ngân hàng Nhà nước, hệ thống NH đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế. Nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội năm 2026 dự kiến khoảng 5,1 triệu tỷ đồng, và giai đoạn 2026-2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng, cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc rất lớn vào vốn NH. Điều này đồng nghĩa nhu cầu huy động vốn của hệ thống sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi dư địa mở rộng tín dụng NH không còn nhiều vì tỷ lệ đòn bẩy đã tiến gần ngưỡng. Trong khi đó, thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư vẫn còn nhiều dư địa nhưng chưa phát triển tương xứng.

Mặt bằng lãi suất cho vay khó có thể hạ

Một vấn đề khác cũng đáng chú ý, khi các NH phải nâng lãi suất huy động để thu hút nguồn vốn, mặt bằng lãi suất cho vay cũng khó có thể duy trì ở mức thấp.

Phát biểu tại hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" mới đây, ông Lê Mạnh Linh, Tổng giám đốc Công ty Tài chính tổng hợp cổ phần Điện lực (EVF), cho rằng lãi suất về bản chất là câu chuyện cung - cầu vốn. Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao nên nhu cầu vốn đầu tư rất lớn. Khi cầu vốn vượt cung, giá vốn tất yếu tăng. Bên cạnh đó, hệ thống NH còn đối mặt với sự mất cân đối về kỳ hạn, khi chủ yếu huy động vốn ngắn hạn nhưng phải đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.

Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất có xu hướng chịu áp lực tăng, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng trở thành mối quan ngại. Ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, chia sẻ: "Thủ tướng đã yêu cầu hạ lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, Thống đốc NHNN cũng chỉ đạo các NH thương mại đẩy mạnh cho vay, nhưng trên thực tế khu vực này vẫn rất khó vay vốn dù lãi suất cao".

Theo ông Thân, nguyên nhân nằm ở các "hàng rào kỹ thuật" trong hoạt động cấp tín dụng. NH cho rằng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa thường tiềm ẩn rủi ro cao hơn, quy trình thẩm định phức tạp hơn, trong khi lợi nhuận mang lại thấp do phải áp dụng lãi suất ưu đãi. Vì vậy, các NH có xu hướng ưu tiên những khách hàng lớn, có năng lực tài chính và tài sản bảo đảm tốt hơn.

Mở rộng hút vốn từ trung tâm tài chính

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Đại học Kinh tế TPHCM, cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra nhu cầu vốn đầu tư rất lớn, với tổng vốn đầu tư toàn xã hội ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó khu vực ngoài ngân sách sẽ đóng vai trò chủ đạo.

Trong bối cảnh hệ thống tài chính Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng NH, Trung tâm Tài chính quốc tế có thể mở thêm một kênh huy động vốn trung và dài hạn, bổ sung cho thị trường chứng khoán, trái phiếu và các định chế đầu tư trong nước.

Theo đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM có thể hướng tới huy động khoảng 10-30 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, tương đương khoảng 3-10% tổng nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, trung tâm phải trở thành cửa ngõ đưa dòng vốn quốc tế vào nền kinh tế thực, thay vì chỉ là nơi đăng ký hoạt động của các định chế tài chính hoặc cung cấp các chính sách ưu đãi.