Gỡ điểm nghẽn về vốn
Với mục tiêu nâng tổng vốn điều lệ lên tối thiểu 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, Quỹ đầu tư mạo hiểm TPHCM được kỳ vọng sẽ tạo nguồn lực mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng. Qua đó tạo cú hích cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của nền kinh tế và góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa TP trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.
Trong hơn một thập kỷ qua, hoạt động đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam có bước tiến đáng kể nhưng quy mô vẫn khiêm tốn so với các nước trong khu vực. Hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia hiện có khoảng 4.000 startup và một số “kỳ lân”.
Tuy nhiên, phần lớn dòng vốn vẫn đến từ các quỹ và tổ chức nước ngoài, bởi số lượng quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa còn hạn chế cả về số lượng lẫn tiềm lực tài chính.
Là địa phương có hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo lớn nhất cả nước, TPHCM quy tụ gần 50% startup và là cái nôi của 3 "kỳ lân" công nghệ Việt Nam.
Trong giai đoạn 2021-2025, TP đã triển khai nhiều chương trình nhằm nâng cao năng lực hệ sinh thái, kết nối các nguồn lực trong và ngoài nước. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu vắng các quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương vận hành theo cơ chế thị trường để đóng vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt dòng vốn xã hội.
CTCP Quỹ đầu tư mạo hiểm TPHCM vừa được ra mắt ngày 17-4, trên cơ sở pháp lý từ Nghị định số 264 của Chính phủ và Quyết định của UBND TP. Đây là lần đầu tiên TP triển khai mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm do Nhà nước khởi xướng và huy động thêm nguồn vốn từ các doanh nghiệp.
Quỹ có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách TP góp 200 tỷ đồng, chiếm 40%; phần còn lại huy động từ các nhà đầu tư tư nhân, doanh nghiệp và tổ chức tài chính.
Cơ cấu này thể hiện sự hợp tác công-tư chặt chẽ, trong đó vốn ngân sách đóng vai trò khởi động và tạo dựng niềm tin cho thị trường, còn nguồn lực xã hội có vai trò then chốt để mở rộng quy mô Quỹ trong dài hạn.
Theo lộ trình đến năm 2035, TP đặt mục tiêu nâng tổng vốn điều lệ của Quỹ lên mức tối thiểu 5.000 tỷ đồng, với nguyên tắc huy động nguồn lực xã hội chiếm ít nhất 60%.
Quỹ tập trung đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghiệp công nghệ số có tiềm năng tăng trưởng nhanh.
Các lĩnh vực ưu tiên là các công nghệ lõi chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ xanh, tự động hóa và robot…; các giải pháp kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp chuyển đổi số phù hợp với định hướng phát triển bền vững của TP.
Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM Lâm Đình Thắng cho biết việc xây dựng đề án thành lập Quỹ được triển khai với tinh thần “thần tốc” với quyết tâm tạo đột phá trong việc khơi thông nguồn vốn cho đổi mới sáng tạo.
Một trong những điểm mới đột phá trong vận hành Quỹ là cơ chế “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”. Quỹ có thể chấp nhận mức rủi ro tổng thể lên đến 50% phần vốn nhà nước trong một chu kỳ đầu tư và hiệu quả đầu tư sẽ được đánh giá trên tổng thể danh mục thay vì từng dự án đơn lẻ.
Cơ chế này cho phép vốn nhà nước thực sự đóng vai trò là "vốn mồi", dám mạo hiểm cùng doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, cơ chế “miễn trừ trách nhiệm” được áp dụng nhằm bảo vệ tổ chức, cá nhân quản lý, điều hành quỹ trước những rủi ro khách quan của thị trường nếu đã tuân thủ đúng quy trình minh bạch, qua đó giúp xóa bỏ tâm lý e ngại khi đồng hành cùng các startup.
“Nam châm” hút dòng vốn đầu tư mạo hiểm
Quỹ được kỳ vọng sẽ đóng vai trò dẫn dắt và huy động nguồn lực xã hội cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện hình thành các doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Ông Hoàng Đức Trung - Phó Tổng Giám đốc điều hành Quỹ đầu tư công nghệ của VinaCapital - Giám đốc Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh cho biết, quy mô 500 tỷ đồng trong năm đầu tiên và mục tiêu 5.000 tỷ đồng sau 10 năm không chỉ là con số tài chính mà là niềm tin của TP đối với sự phát triển của Quỹ cũng như diện mạo công nghệ của TP.
(Ảnh: Vietnam+)
Theo ông Trung, Quỹ sẽ đóng vai trò "vốn mồi" dẫn dắt thị trường, định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực chiến lược cần nhiều thời gian, với kỳ vọng mỗi đồng vốn đầu tư sẽ là một thỏi "nam châm" thu hút thêm ít nhất từ 3 đến 5 đồng từ các quỹ đầu tư tư nhân và quốc tế.
Quỹ tập trung chọn lọc những "hạt giống" xuất sắc, đặc biệt ở các vòng gọi vốn Series A và B - những giai đoạn các startup Việt đang khát vốn nhất để bứt phá quy mô. Không chỉ cung cấp nguồn vốn, Quỹ còn hỗ trợ doanh nghiệp về quản trị, kết nối thị trường và chia sẻ kinh nghiệm, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho các startup.
Dự kiến, Quỹ sẽ bắt đầu tiếp nhận hồ sơ để xem xét đầu tư từ đầu quý 3/2026; đồng thời triển khai cuộc thi sáng tác bộ nhận diện thương hiệu vào tháng 5 tới. Ngay sau lễ ra mắt, Quỹ đã tiếp nhận nhiều đề xuất dự án khởi nghiệp tiềm năng từ các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường đánh giá việc ra mắt Quỹ đầu tư mạo hiểm của TP là bước đi quan trọng, khẳng định cam kết của TP trong việc đồng hành cùng hệ thống đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Sự tham gia cổ đông sáng lập Quỹ của các tập đoàn, quỹ đầu tư và “kỳ lân” công nghệ được lãnh đạo TP kỳ vọng sẽ mang đến tư duy quản trị chuẩn quốc tế, mạng lưới thị trường rộng lớn và sự thấu hiểu sâu sắc về hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Qua đó, các doanh nghiệp cùng với TP hình thành một thị trường vốn mạo hiểm nội địa, chia sẻ lợi ích và rủi ro để ươm mầm cho những doanh nghiệp công nghệ tương lai.
