Đến dự hội nghị có Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được; Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh; Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Công Vinh, đại diện các sở ngành, cộng đồng doanh nghiệp…
Nhu cầu cao, khả năng tài chính hạn chế
Tại hội nghị, ông Khải Quốc Bình, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM cho biết, TPHCM đang đứng trước những thách thức to lớn về áp lực dân số và nhu cầu an sinh xã hội. Trong bối cảnh đó, việc phát triển nhà ở xã hội (NƠXH), đặc biệt là phân khúc nhà ở cho thuê, không chỉ là một giải pháp tình thế mà đã trở thành một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa sâu sắc trong việc ổn định đời sống nhân dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Theo khảo sát của chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030, TP hiện cần khoảng 1 triệu căn hộ NƠXH. Nhóm đối tượng có nhu cầu lớn nhất bao gồm công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, người lao động trẻ, cán bộ công chức, viên chức, giáo viên, nhân viên y tế và lực lượng vũ trang.
Đặc điểm chung của các nhóm đối tượng này là nhu cầu thuê nhà ở ổn định với chi phí phù hợp, do khả năng tích lũy để mua nhà còn hạn chế. Vì vậy, TP xác định phát triển nhà ở cho thuê là chiến lược dài hạn để "giữ chân" nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển đô thị theo hướng văn minh.
Hiện nay, quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước dành cho sinh viên (khoảng 13.600 phòng) đang được khai thác gần như tuyệt đối, cho thấy nhu cầu rất lớn.
Bám sát chỉ tiêu từ Chính phủ, TPHCM đặt mục tiêu phát triển khoảng 200.000 căn NƠXH trong giai đoạn 2021-2030. Trong đó, riêng giai đoạn đến năm 2030, TP quyết tâm hoàn thành hơn 181.000 căn.
Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược này là mục tiêu đạt hơn 50.000 căn NƠXH cho thuê, được phân bổ cụ thể như sau: 25.000 căn do Quỹ Phát triển nhà ở TP xác lập; 10.000 căn do Tổng Liên đoàn Lao động và Liên đoàn Lao động TP thực hiện; 15.000 căn nhà lưu trú công nhân trong các khu công nghiệp, khu chế xuất. Bên cạnh đó là chương trình phát triển 25.000 căn dành riêng cho lực lượng vũ trang.
Để hiện thực hóa con số này, TP đã chủ động chuẩn bị quỹ đất khoảng 1.740 ha để quy hoạch phát triển NƠXH đến năm 2040.
Những "điểm nghẽn" và bài toán tài chính nan giải
Theo đại diện Sở Xây dựng TPHCM, qua quá trình triển khai đã xuất hiện nhiều rào cản lớn. Trong đó, khó khăn lớn nhất chính là bài toán tài chính đầu tư. Các dự án nhà ở cho thuê thường có thời gian thu hồi vốn rất dài, từ 20-30 năm, trong khi doanh nghiệp phải chịu lãi suất vay thương mại cao. Trong các chính sách an sinh xã hội, hiện vẫn chưa có gói tín dụng ưu đãi riêng biệt cho phân khúc cho thuê, khiến hiệu quả đầu tư thấp, chưa đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư tư nhân. Ngoài ra, quỹ đất sạch gần các khu vực tập trung việc làm còn thiếu, và các thủ tục pháp lý để chuyển đổi công năng từ nhà ở tái định cư sang NƠXH vẫn còn nhiều vướng mắc.
Để tháo gỡ khó khăn, Sở Xây dựng đã tham mưu triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, như áp dụng cơ chế "luồng xanh", ưu tiên rút ngắn tối thiểu 5% thời gian giải quyết thủ tục đầu tư cho các dự án NƠXH trọng điểm. TP cũng ứng dụng phần mềm theo dõi tiến độ để công khai trạng thái hồ sơ, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan.
Bên cạnh đó, lãnh đạo TPHCM dự kiến thông qua chính sách tăng mức vay được hỗ trợ lãi suất từ 200 tỷ đồng lên 300 tỷ đồng trên mỗi dự án. Đồng thời, hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án và nghiên cứu mô hình "tiết kiệm quỹ nhà ở" để huy động nguồn lực xã hội hóa lâu dài.
Tối ưu hóa quỹ đất, rà soát toàn bộ quỹ đất công, đất do Nhà nước quản lý để ưu tiên cho NƠXH. Chuyển đổi linh hoạt các khu tái định cư chưa sử dụng hiệu quả và khai thác các mặt bằng trụ sở dư thừa để làm nhà ở cho thuê
"Sở Xây dựng kiến nghị các bộ ngành Trung ương xem xét các cơ chế đặc thù cho TPHCM. Cụ thể, coi các dự án NƠXH cho thuê là dự án cấp bách để áp dụng quy trình đầu tư rút gọn. Miễn, giảm các loại thuế (VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp) và tiền thuê đất trong suốt thời gian khai thác dự án. Ban hành gói tín dụng đặc biệt với lãi suất chỉ từ 3-4%, thời hạn vay 15-20 năm và ân hạn nợ gốc 3 năm. Cho phép TP chủ động chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở (thương mại, tái định cư, xã hội) để sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai" - ông Khải Quốc Bình kiến nghị.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh
Đột phá 3 trụ cột chính để phát triển nhà ở giá rẻ
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh phát biểu ý kiến tại hội nghị.
Mục tiêu chiến lược giai đoạn 2026-2030, TP đặt mục tiêu phát triển 181.000 căn NƠXH, trong đó quyết tâm tạo lập khoảng 50.000 căn dành riêng cho thuê để đáp ứng nhu cầu về không gian sống ổn định với chi phí hợp lý cho người lao động. Để hiện thực hóa mục tiêu, TP dự kiến chuyển đổi công năng một số quỹ nhà tái định cư và các tài sản công còn dư thừa sang mục đích nhà ở cho thuê.
Những hạn chế hiện nay như thiếu cơ chế dài hạn và chính sách ưu đãi về thuế chưa đủ mạnh, dẫn đến tâm lý e ngại của các doanh nghiệp khi đầu tư vào phân khúc này. Đây là diễn đàn để các cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp thảo luận, tìm kiếm các giải pháp đột phá về 3 trụ cột chính: đất đai, nguồn vốn và mô hình quản lý.
TP mong muốn nhận được các ý kiến đóng góp để hình thành một hệ sinh thái nhà ở cho thuê hiện đại, bền vững, xứng tầm với một đô thị văn minh và nghĩa tình.
