Livestream chốt đơn
Tại xã Chợ Lách (tỉnh Vĩnh Long), một trong những thủ phủ hoa, kiểng lớn của ĐBSCL, nhiều nhà vườn đã từng bước chuyển từ tâm lý “chờ thương lái đến mua” sang chủ động tìm kiếm khách hàng trên không gian mạng.
Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 vừa qua, các phiên phát trực tiếp (livestream) bán hoa kiểng do địa phương phối hợp các đơn vị thương mại điện tử tổ chức đã thu hút hàng chục ngàn lượt xem. Nhiều nhà vườn lần đầu tiên trực tiếp giới thiệu sản phẩm trước ống kính điện thoại, chốt đơn ngay tại vườn.
Chị Tăng Thị Cẩm Nhung, một nhà vườn trồng mai vàng ở xã Chợ Lách, cho biết, trước đây việc bán hàng gần như phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái.
Từ khi học cách sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, chị có thể bán hàng quanh năm, tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành khác nhau. Có thời điểm, mỗi ngày chị nhận hàng chục đơn hàng qua mạng, doanh thu tăng đáng kể so với trước.
Bà Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc cùng nông dân livestream bán sầu riêng. Ảnh: MAI CƯỜNG
Theo nhiều nhà vườn ở đây, lợi ích lớn nhất của livestream không chỉ là bán được hàng mà còn tạo ra sự minh bạch về giá. Khi nhiều nhà vườn cùng tham gia các phiên phát trực tiếp, khách hàng có điều kiện so sánh mẫu mã, chất lượng và giá bán giữa các vườn.
Điều này buộc người bán phải cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm thay vì phụ thuộc vào các khâu trung gian. Nhờ đó, tình trạng bị thương lái ép giá giảm đáng kể, người trồng hoa kiểng chủ động hơn trong việc quyết định giá bán và thời điểm xuất hàng.
Theo ông Trần Hữu Nghị, Phó Chủ tịch UBND xã Chợ Lách, livestream giúp người sản xuất tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, rút ngắn khâu trung gian.
Nhà vườn chủ động giới thiệu sản phẩm, chủ động chào giá và mở rộng thị trường trên phạm vi cả nước. Nhiều nông dân, nhà vườn đã tiếp cận ngày càng nhiều khách hàng, đối tác tiêu thụ nông sản thông qua phương thức này.
Công nghệ số vào từng thửa ruộng, vườn cây
Những năm gần đây, chuyển đổi số cũng không còn là khái niệm xa lạ với nông dân tỉnh Đắk Lắk. Từ các vùng cà phê ở Krông Búk, Cư M’gar đến những vùng sầu riêng trọng điểm ở Krông Pắc, nhiều nông dân đã bắt đầu ứng dụng nhật ký điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc và các nền tảng thương mại điện tử để nâng cao giá trị nông sản.
Một trong những mô hình tiêu biểu là Hợp tác xã Nông nghiệp bền vững Helena tại xã Krông Búk. Thay vì sản xuất theo kinh nghiệm như trước đây, các thành viên hợp tác xã đã áp dụng quy trình quản lý số trong canh tác cà phê.
Toàn bộ quá trình chăm sóc, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thời gian thu hoạch đều được ghi nhận và lưu trữ trên hệ thống điện tử. Nhờ đó, sản phẩm có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp thu mua và thị trường xuất khẩu.
Ông Huỳnh Đàn, thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp bền vững Helena, cho biết, từ khi hợp tác xã đổi mới, ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, tưới thông minh và quy trình canh tác tiên tiến vào sản xuất, hiệu quả kinh tế cao hơn 2-2,5 lần cho các hộ thành viên và liên kết.
Nhờ chuyển đổi số trong nông nghiệp, nhiều vườn sầu riêng ở xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk có năng suất cao. Ảnh: MAI CƯỜNG
Tại TP Đà Nẵng, công nghệ số đã đi sâu vào quá trình quản trị sản xuất. Đơn cử tại Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao (xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng), thông qua mô hình “Farm on Smartphone”, người quản lý chỉ cần thao tác trên điện thoại thông minh để kiểm tra độ ẩm, dinh dưỡng và lịch thu hoạch.
Toàn bộ quy trình từ gieo trồng đến thu hoạch đều được điều khiển qua ứng dụng số, giúp một lao động có thể quản lý vài ngàn mét vuông canh tác. Bên cạnh đó, hệ sinh thái số “Hòa Vang Green” đóng vai trò như một “nhật ký số” minh bạch quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, PGS. Hệ thống này giúp kết nối trực tiếp nông dân với người tiêu dùng.
Không còn giới hạn trong nhà màng, công nghệ đã giúp nông dân chinh phục địa hình đồi dốc của miền Trung. Tại Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo (xã Quế Sơn, TP Đà Nẵng), anh Trương Văn Arin đã ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động chuẩn Israel cho hơn 3ha trồng ổi và mận.
Nhờ kết hợp dữ liệu quản trị và kỹ thuật “hãm nước”, anh có thể điều khiển cây ra hoa rải vụ quanh năm, chủ động giải quyết điệp khúc “được mùa mất giá”.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nông dân bán hàng hiệu quả hơn mà còn giúp chủ động hơn trong sản xuất, giảm phụ thuộc vào thương lái và từng bước kiểm soát thị trường tiêu thụ. Từ năm 2023, Hội Nông dân tỉnh Đắk Lắk đã ra mắt “Chợ nông sản Đắk Lắk online”.
Đây là nền tảng thương mại điện tử dành riêng cho nông dân, hợp tác xã và các đơn vị sản xuất nông nghiệp. Thông qua nền tảng này, người sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm, kể câu chuyện về quy trình sản xuất, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Ông NGUYỄN MINH TIẾN, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp Việt Nam (Bộ NN-MT):
Từ những phiên livestream bán hoa kiểng ở Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cần Thơ, những mã QR trên các vùng sầu riêng, cà phê ở Đắk Lắk, Lâm Đồng đến các mô hình quản trị nông nghiệp bằng điện thoại thông minh tại Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Đà Nẵng, TPHCM…, có thể thấy chuyển đổi số đang từng bước thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất và tiêu thụ nông sản của người nông dân Việt Nam hôm nay.
Tập huấn, “cầm tay chỉ việc”
Những năm qua, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và Bộ Công thương thường xuyên phối hợp triển khai các chương trình hỗ trợ nông dân chuyển đổi số, đưa nông sản lên môi trường trực tuyến.
Nhiều lớp tập huấn đã được tổ chức nhằm hướng dẫn nông dân, hợp tác xã xây dựng gian hàng trên các sàn thương mại điện tử, ứng dụng livestream bán hàng, quản lý đơn hàng, quảng bá sản phẩm và xây dựng thương hiệu số.
Theo Cục Thương mại điện tử và kinh tế số (Bộ Công thương), năm 2025, bộ đã phối hợp tổ chức hơn 100 lớp đào tạo, tập huấn về thương mại điện tử và chuyển đổi số cho gần 10.000 học viên là cán bộ, doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất kinh doanh.
Thông qua các đợt tập huấn “cầm tay chỉ việc”, nhiều nông dân đã được hướng dẫn đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử trong nước và quốc tế như Shopee, Lazada, Voso, Amazon, Alibaba, góp phần mở rộng đầu ra và nâng cao giá trị nông sản.
Theo bà Lê Thị Minh Tâm, Chủ tịch Hội Nông dân TP Đà Nẵng, hội đang chuyển mình mạnh mẽ từ vai trò đại diện quyền lợi sang trực tiếp dẫn dắt hội viên đổi mới sinh kế. Hội đã làm đầu mối kinh tế thông qua các hoạt động bảo lãnh tín dụng, xây dựng quỹ xoay vòng, hỗ trợ vốn sản xuất, đồng thời tập trung trẻ hóa cán bộ, nâng cao năng lực tiếp cận công nghệ số để phát triển nông nghiệp thông minh trong giai đoạn mới.
Theo Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, nhiệm kỳ 2023-2026, các cấp hội đã chuyển giao những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ cao và công nghệ mới cho trên 2,8 triệu hội viên, hỗ trợ xây dựng trên 4.900 mô hình điểm.
Cùng với đó, hơn 607.000 hộ nông dân đã được hỗ trợ tham gia các sàn thương mại điện tử, vượt 21,5% chỉ tiêu của nhiệm kỳ; trên 6,5 triệu hội viên, nông dân sử dụng mạng xã hội để cập nhật kiến thức, quy trình sản xuất tiên tiến.
Bà Bùi Thị Thơm, Phó Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam, cho biết, nội dung và phương thức hoạt động của hội đang tiếp tục được đổi mới theo hướng chuyển từ vận động sang dẫn dắt, hỗ trợ và đồng hành cùng nông dân.
Việc nâng cao trình độ, kỹ năng sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng giai cấp nông dân đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
