Sự dịch chuyển này mở ra cơ hội nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp bách: phải chọn lọc và nâng chất dòng vốn.
Dịch chuyển rõ nét
Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối nghiên cứu thị trường và kinh tế toàn cầu UOB, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì nhiều điểm sáng trong quý 1-2026 với tăng trưởng GDP đạt 7,83%.
Đáng chú ý, dòng vốn FDI tiếp tục bứt tốc khi tổng vốn đăng ký đạt khoảng 15,2 tỷ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 5,41 tỷ USD - mức cao nhất của quý 1 trong 5 năm gần đây. Lĩnh vực chế biến, chế tạo chiếm hơn 70% tổng vốn, cho thấy xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo lực hút mạnh đối với Việt Nam.
Ngay từ đầu năm, hàng loạt dự án quy mô lớn đã được triển khai, nổi bật là dự án Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung với tổng vốn khoảng 2,1 tỷ USD do liên doanh giữa Quỹ đầu tư Accelerated Infrastructure Capital (AIC) và Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc cùng các đối tác quốc tế đầu tư, dự kiến khởi công trong tháng này.
Trong khi đó, ông Andy Reed, Trưởng ban Thương mại toàn cầu Cảng Portland, cho biết đơn vị đã đề xuất được hợp tác cùng Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn đầu tư thiết lập tuyến vận tải trực tiếp giữa cảng Portland và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, hình thành trục logistics xuyên Thái Bình Dương ổn định, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Mỹ và Canada.
Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải (phường Tân Phước, TPHCM) được nhà đầu tư nước ngoài quan tâm (ẢNH: THÀNH HUY)
Các tập đoàn đa quốc gia cũng gia tăng đầu tư sản xuất theo hướng xanh. Nhà máy Acecook tại Vĩnh Long với vốn 200 triệu USD, công suất 81.000 tấn/năm được thiết kế theo mô hình giảm phát thải, dự kiến cắt giảm khoảng 75.000 tấn CO₂ mỗi năm. Coca-Cola cũng tiếp tục mở rộng các tổ hợp sản xuất tích hợp công nghệ hiện đại, tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu quả vận hành.
Theo ông Trần Phú Lữ, Quyền Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM, việc các tập đoàn tiêu dùng lớn liên tục mở rộng đầu tư cho thấy Việt Nam đang chuyển từ vai trò thị trường tiêu thụ sang cứ điểm sản xuất quan trọng trong khu vực.
Cơ hội nâng chất dòng vốn
Trước dòng chảy mạnh của FDI vào Việt Nam, bà Lê Na, Giám đốc hỗ trợ doanh nghiệp FDI, Ngân hàng UOB Việt Nam, cho rằng nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến ổn định vĩ mô, chi phí vốn và khả năng tiếp cận tài chính. Do đó, việc duy trì thanh khoản hệ thống, ổn định lãi suất và tỷ giá là yếu tố then chốt để giữ lợi thế cạnh tranh.
Trong dài hạn, nâng chất dòng vốn phải được đặt trong tổng thể của việc nâng năng lực nền kinh tế. Trước hết là hoàn thiện hạ tầng chiến lược, đặc biệt là logistics, năng lượng và hạ tầng số, tạo nền tảng cho các ngành công nghệ và sản xuất quy mô lớn.
Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất, giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ - yếu tố ngày càng được nhà đầu tư coi trọng. Một trụ cột khác là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu của các ngành công nghệ, bán dẫn, AI và logistics hiện đại. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển từ thu hút FDI theo chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng.
Theo TS Cấn Văn Lực, việc thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cũng mang ý nghĩa quyết định. Khi các cụm liên kết ngành và chuỗi cung ứng nội địa được hình thành, doanh nghiệp Việt có thể tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu, thay vì chỉ dừng ở gia công. Đồng thời, định hướng thu hút đầu tư theo tiêu chí xanh và bền vững, phù hợp với các tiêu chuẩn ESG, sẽ giúp Việt Nam đón đầu xu hướng dịch chuyển dòng vốn trong giai đoạn tới.
Ông Gregory Harris, Trưởng bộ phận Thương mại, Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TPHCM, cho biết, Hoa Kỳ hiện có hơn 900 dự án đầu tư tại TPHCM với tổng vốn khoảng 7,6 tỷ USD; trên cả nước có hơn 1.500 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 12,5 tỷ USD. Xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ năm 2025 đạt hơn 151,8 tỷ USD, riêng 2 tháng đầu năm 2026 đạt 23,84 tỷ USD, tăng 21,9% so với cùng kỳ.
Các con số minh chứng Việt Nam là một trong những nền kinh tế năng động nhất khu vực. Sự gia tăng thương mại kéo theo nhu cầu phát triển mạnh mẽ hạ tầng logistics và chuỗi cung ứng, sẽ mở ra cơ hội để doanh nghiệp Hoa Kỳ tham gia sâu hơn với vai trò nhà đầu tư dài hạn.
