Cụ thể, Chính phủ đề xuất TPHCM có thể được quyền giao, cho thuê và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất làm dự án nhà ở xã hội, nhà cho thuê theo quy hoạch mà không phải chấp thuận chủ trương đầu tư.
Bên cạnh đó, TPHCM được tự quyết việc chuyển đổi qua lại giữa nhà ở xã hội, nhà tái định cư và nhà ở thương mại, cũng như công năng nhà thuộc tài sản công để đáp ứng yêu cầu sử dụng, tháo gỡ vướng mắc phát triển đô thị.
Trong tài liệu thẩm định dự án Luật, cơ quan soạn thảo cho biết việc phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và di dời nhà ven kênh rạch tại các đô thị lớn đang chậm do thiếu cơ chế. Đặc biệt, chính sách ưu đãi cho phát triển đô thị TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng), nhà ở xã hội hay cho thuê còn thiếu. Vì vậy, việc đề xuất trao quyền cho TPHCM chủ động chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà nhằm đáp ứng nhu cầu ở thực tế của người dân.
Cũng theo dự luật, thành phố được chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà cho thuê, nhà lưu trú công nhân xây trên quỹ đất do Nhà nước quản lý, hoặc đất khác phù hợp quy hoạch. Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất... có thể được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm, đồng thời không cần đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập.
Với người bị thu hồi đất rồi được bố trí tái định cư bằng nhà ở xã hội trên địa bàn, thành phố có thể cho phép bán lại theo cơ chế thị trường ngay khi trả hết tiền…
Trước đó, Sở Xây dựng thành phố cũng có văn bản kiến nghị Bộ Xây dựng cho phép chuyển nhà tái định cư không sử dụng sang nhà ở xã hội. Theo thống kê, hiện tại phần lớn quỹ nhà tái định cư trên địa bàn TPHCM trước khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, đã được phân bổ cho các dự án đầu tư công và đưa vào phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tuy nhiên, nhiều căn hộ đến nay vẫn chưa phát sinh nhu cầu sử dụng hoặc không được khai thác hiệu quả.
Do đó, TPHCM sẽ rà soát một số dự án hoặc quỹ nhà được đầu tư phục vụ tái định cư nhưng hết nhu cầu sử dụng, không còn phù hợp hoặc bố trí chưa hiệu quả, để nghiên cứu chuyển đổi công năng sang nhà ở xã hội. Đây là một trong những giải pháp nhằm tận dụng nguồn lực nhà ở hiện có, bên cạnh việc đầu tư các dự án mới.
