Phóng viên Báo SGGP có cuộc trò chuyện với PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC.
PHÓNG VIÊN: - Theo ông, cần những cơ chế gì để DN tư nhân có thể tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị quốc tế thông qua VIFC-HCMC?
PGS-TS NGUYỄN HỮU HUÂN: - Đây là vấn đề rất quan trọng. Nếu VIFC-HCMC chỉ phục vụ các thương vụ rất lớn thì tác động lan tỏa sẽ bị giới hạn. Khu vực tư nhân phải được xem là một trong những đối tượng thụ hưởng trực tiếp của hệ sinh thái VIFC-HCMC, nhưng theo cơ chế có chọn lọc, chuẩn hóa và dựa trên năng lực thực tế của DN.
Trước hết, cần tạo nhiều “bậc thang” tiếp cận vốn. DN lớn có thể trực tiếp phát hành trái phiếu quốc tế, gọi vốn cổ phần hoặc vay hợp vốn. DN vừa có thể tiếp cận quỹ đầu tư, quỹ tín dụng tư nhân, tài trợ chuỗi cung ứng hoặc các chương trình đồng đầu tư. DN nhỏ có thể tham gia thông qua các nền tảng tài trợ thương mại, bao thanh toán, bảo lãnh, bảo hiểm tín dụng và các cấu trúc gom danh mục phù hợp với quy định.
Hiện nhiều DN không thiếu dự án tốt, nhưng thiếu báo cáo tài chính chuẩn, quản trị công ty, xếp hạng tín nhiệm, chiến lược ESG, hồ sơ pháp lý hoặc khả năng trình bày thương vụ theo chuẩn của nhà đầu tư quốc tế. VIFC-HCMC có thể kết nối các tổ chức tư vấn, kiểm toán, luật, xếp hạng tín nhiệm, ngân hàng đầu tư và quỹ để giúp DN hoàn thiện các điều kiện này.
Một DN Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của tập đoàn quốc tế không chỉ cần khoản vay, mà cần hợp đồng, tiêu chuẩn kỹ thuật, dữ liệu, thanh toán, bảo hiểm và quản trị rủi ro.
Vì vậy, VIFC-HCMC cần phối hợp với khu thương mại tự do, logistics, các tập đoàn đa quốc gia và mạng lưới đối tác quốc tế để hình thành các chương trình supplier finance, vendor finance (tài trợ và kết nối nhà cung cấp). Khi có đơn hàng và dòng tiền rõ ràng, khả năng tiếp cận vốn của DN cũng tốt hơn.
VIFC-HCMC có thể tập trung vào các nhóm có khả năng tạo liên kết trực tiếp với khu vực tư nhân như quỹ đầu tư, trái phiếu quốc tế, fintech (công nghệ tài chính) và hạ tầng giao dịch hàng hóa; đồng thời phát triển các phân khúc chuyên ngành như tài chính hàng không, hàng hải, logistics và tài chính xanh. Khi DN Việt Nam được nối vào vốn, công nghệ, thị trường và mạng lưới đối tác quốc tế, VIFC-HCMC mới thực sự trở thành một nền tảng nâng cấp năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân.
- Theo quy định tại Điều 24 Luật Phát triển đô thị, HĐND TPHCM có thẩm quyền quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại VIFC-HCMC để huy động vốn triển khai các dự án trọng điểm. Theo ông, cần thiết kế cơ chế này như thế nào để vừa huy động được nguồn vốn lớn, dài hạn, vừa thu hút được các quỹ đầu tư, định chế tài chính quốc tế?
- Muốn huy động được vốn lớn và dài hạn, trước hết thành phố phải biến các dự án trọng điểm thành những tài sản đầu tư có thể đánh giá, định giá và quản trị rủi ro.
Thứ nhất, xây dựng một danh mục dự án đủ chuẩn và có thứ tự ưu tiên rõ ràng. Chẳng hạn với dự án metro hoặc mô hình phát triển đô thị theo hướng phát triển giao thông công cộng (TOD), cần xác định rõ phần doanh thu từ vận tải, khai thác thương mại, đất đai hoặc các nguồn thu hợp pháp khác. Với logistics, cảng biển hay hạ tầng xanh, phải làm rõ hợp đồng đầu ra và dòng tiền dài hạn.
Thứ hai, việc phát hành bằng đồng tiền nào, kỳ hạn nào, cho nhóm nhà đầu tư nào cần được thiết kế theo pháp luật liên quan, khả năng phòng ngừa rủi ro tỷ giá và giới hạn an toàn nợ.
Thứ ba, phải có chuẩn công bố thông tin và kỷ luật thị trường tiệm cận thông lệ quốc tế: kiểm toán độc lập, xếp hạng tín nhiệm, báo cáo sử dụng vốn, báo cáo tiến độ dự án, cơ chế giám sát dòng tiền, tài khoản chuyên biệt và minh bạch về nghĩa vụ của ngân sách.
Thứ tư, nên phát triển đồng thời thị trường sơ cấp và thứ cấp. VIFC-HCMC cần tổ chức hệ sinh thái gồm ngân hàng đầu tư, công ty chứng khoán, quỹ, tổ chức lưu ký, tạo lập thị trường, xếp hạng tín nhiệm, tư vấn pháp lý và hạ tầng giao dịch, để trái phiếu sau phát hành có thể được phân phối và giao dịch minh bạch.
Thứ năm, cần có cơ chế thu hút vốn tư nhân cùng tham gia, thay vì chỉ dựa vào nghĩa vụ ngân sách. Quỹ hạ tầng, quỹ tín dụng tư nhân, bảo hiểm, quỹ hưu trí, quỹ chủ quyền và các nhà đầu tư chiến lược có thể tham gia theo từng lớp rủi ro khác nhau. Cách làm này vừa mở rộng quy mô vốn, vừa tạo kỷ luật đầu tư và giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng.
- Quy định mới kết nối VIFC-HCMC với khu thương mại tự do, logistics, cảng mở, khu đô thị khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và TOD. Theo ông, cần làm gì để sự kết nối này hình thành một hệ sinh thái tài chính, tạo thêm cơ hội cho DN?
- Điều quan trọng là phải biến “kết nối” từ một khái niệm không gian thành kết nối về dòng tiền, dữ liệu, hợp đồng và dịch vụ.
Ví dụ, với khu thương mại tự do và logistics, VIFC-HCMC có thể cung cấp thanh toán xuyên biên giới, tài trợ thương mại, tài trợ chuỗi cung ứng, bao thanh toán, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, phòng ngừa rủi ro tỷ giá và giá hàng hóa.
Với cảng biển và hàng hải, có thể phát triển tài trợ tàu, tài trợ cảng, bảo hiểm, phái sinh nhiên liệu và các sản phẩm tài chính xanh.
Với hàng không, có thể phát triển cho thuê tàu bay, tài trợ mua tàu bay, tài trợ động cơ và các cấu trúc vốn chuyên ngành. Với TOD, có thể cấu trúc trái phiếu công trình, quỹ hạ tầng hoặc các phương thức huy động vốn gắn với dòng tiền phát triển đô thị.
Để làm được điều đó, thành phố cần một cơ chế một cửa về dự án và một hạ tầng dữ liệu dùng chung. Mỗi dự án đủ điều kiện nên có một “hồ sơ dữ liệu đầu tư” chuẩn hóa gồm pháp lý, quy hoạch, dòng tiền, tiêu chuẩn môi trường, tiến độ, hợp đồng và chỉ số vận hành. Khi nhà đầu tư, ngân hàng, quỹ và đơn vị tư vấn có thể tiếp cận dữ liệu đáng tin cậy, thời gian thẩm định và chi phí giao dịch sẽ giảm mạnh.
- Xin cảm ơn ông!
