Mở rộng dư địa tín dụng đi kèm cơ chế giám sát

Hơn 1 triệu tỷ đồng vốn trung và dài hạn

Trong hơn 1 tháng qua, Ngân hàng Nhà nước liên tiếp ban hành nhiều chính sách theo hướng nới lỏng đối với hoạt động tín dụng. Cụ thể là điều chỉnh cách tính tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR); điều chỉnh room tín dụng đối với dự án nhà ở xã hội, khu công nghiệp - khu chế xuất cho 25 ngân hàng thương mại; nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn lên 40% và mở cơ chế tín dụng cho các dự án trọng điểm của 3 doanh nghiệp lớn là Vingroup, Sun Group và Masterise.

Khách hàng giao dịch tại ngân hàng VietinBank chi nhánh Nguyễn Thái Bình, phường Bến Thành Ảnh: HOÀNG HÙNG

Theo tính toán của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), việc NHNN nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40% (áp dụng từ ngày 1-7 theo Thông tư 25) có thể giúp quy mô cho vay trung, dài hạn tăng thêm khoảng 10%, tương ứng bổ sung khoảng 1-1,5 triệu tỷ đồng dư nợ cho nền kinh tế.

Dòng vốn được dự báo tập trung vào các lĩnh vực có chu kỳ hoàn vốn dài như bất động sản, năng lượng tái tạo, đầu tư công và hạ tầng công nghiệp, qua đó hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn ngành khoảng 17% trong năm 2026.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, nhận định, cấu trúc cung ứng vốn của Việt Nam hiện vẫn dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, trong khi các kênh vốn trung, dài hạn như thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và các quỹ đầu tư chưa đủ mạnh để chia sẻ áp lực này.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ đầu tư mới với nhu cầu vốn rất lớn cho các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng và các dự án xây dựng - chuyển giao (BT) quy mô lớn, việc nới trần sẽ giúp hệ thống ngân hàng có thêm dư địa cung ứng vốn cho đầu tư cơ sở vật chất, nhà xưởng và các dự án dài hạn; đồng thời góp phần giảm áp lực thanh khoản và nâng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Thận trọng bài toán quản trị rủi ro

Dù đánh giá tích cực về tác động đối với tăng trưởng, nhiều chuyên gia cho rằng mở rộng dư địa tín dụng cần đi kèm cơ chế giám sát chặt chẽ. TS Châu Đình Linh, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, lưu ý việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn luôn tiềm ẩn rủi ro chênh lệch kỳ hạn, khiến hệ thống nhạy cảm hơn trước biến động lãi suất và dòng tiền gửi. Vì vậy, NHNN cần xây dựng kịch bản giám sát và kiểm tra sức chịu đựng của hệ thống ngân hàng.

Ở góc độ thị trường, Chứng khoán Mirae Asset cảnh báo, khi tín dụng được ưu tiên cho các khoản vay trung, dài hạn, nguồn vốn ngắn hạn phục vụ sản xuất - kinh doanh có thể trở nên đắt đỏ hơn do lệch pha cung - cầu. Đồng thời, dư địa tín dụng mở rộng cũng làm gia tăng khả năng dòng vốn chảy gián tiếp vào bất động sản nếu không được kiểm soát chặt.

LS Trương Thanh Đức lưu ý, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở việc ngân hàng sử dụng vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn - mô hình ít được áp dụng trên thế giới do tiềm ẩn mất cân đối kỳ hạn. Từ ngày 1-7, tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn sẽ tăng từ 30% lên 40%; trong khi vốn huy động ngắn hạn hiện chiếm khoảng 80-90% tổng nguồn vốn huy động (tương ứng 13-15 triệu tỷ đồng), giúp dư địa tín dụng trung dài hạn tăng thêm khoảng 1,3-1,5 triệu tỷ đồng.

“Việc nới một số tiêu chí an toàn có thể hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nhưng đồng thời làm gia tăng áp lực điều hành thanh khoản và quản trị rủi ro. Do đó, quyết định cho vay vẫn phải dựa trên khả năng cân đối vốn, hiệu quả dự án và năng lực trả nợ của khách hàng. Về dài hạn, Việt Nam cần mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn ngoài hệ thống ngân hàng để giảm phụ thuộc vào tín dụng”, ông Trương Thanh Đức nhấn mạnh.