Kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế
Trình bày tham luận tại Hội nghị trực tuyến nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, sáng 30-6, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, phát triển VIFC-HCMC là giải pháp chiến lược để hiện thực hóa phương thức thu hút FDI mới của Việt Nam.
Theo đó, trong giai đoạn 2026-2035, Việt Nam cần khoảng 1.500-1.600 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, trong khi nguồn lực ngân sách chỉ có thể đáp ứng khoảng 20% nhu cầu. Với TPHCM, giai đoạn 2026-2030 cần 3,2 triệu tỷ đồng, trong đó khả năng ngân sách thành phố bố trí 1,2 triệu tỷ đồng. Do vậy TPHCM cần thu hút thêm 2 triệu tỷ đồng cho giai đoạn tới.
Với con số khổng lồ này, VIFC-HCMC sẽ góp giải quyết được nhiều vấn đề. Cụ thể, đây là nơi đặt đại bản doanh của các quỹ đầu tư toàn cầu, ngân hàng đầu tư, các công ty quản lý tài sản và các trung tâm tài chính công nghệ. Đặc biệt, VIFC-HCMC có khả năng điều phối, dẫn dắt dòng vốn dài hạn vào các hạ tầng chiến lược của Việt Nam và TPHCM.
Tận dụng "giá trị vô hình" của FDI
Theo các chuyên gia, đi cùng với dòng vốn là công nghệ tài chính, năng lực quản trị tiên tiến, chuẩn mực minh bạch quốc tế, hệ thống dữ liệu, mạng lưới chuyên gia và khả năng kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu. Đây mới là nguồn lực có ý nghĩa quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.
Và VIFC - HCMC sẽ mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp các nguồn vốn toàn cầu với chi phí hợp lý, đa dạng hóa các công cụ huy động vốn, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp quy mô khu vực và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, cho rằng mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TPHCM nói riêng và cả nước nói chung trong vài thập kỷ tới đòi hỏi nhu cầu vốn rất lớn. Trong khi hệ thống ngân hàng đang duy trì tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao, việc tiếp tục phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chính vì thế việc hình thành VIFC sẽ giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.
Hiện VIFC-HCMC đã thu hút được khoảng 20 tỷ USD vốn cam kết, song để hiện thực hoá dòng vốn cam kết này trở thành vốn thực mới là mục tiêu cuối cùng. Do vậy VIFC-HCMC không chỉ là nơi thu hút dòng vốn, mà còn phải là nơi kiến tạo, chuyển dịch dòng vốn vào nền kinh tế thực”.
Cần sản phẩm đặc thù
Bàn về việc phát triển sản phẩm cho VIFC-HCMC, ông Nguyễn Hữu Vũ Khoa, Tổng Thư ký Liên minh Kinh tế On-chain toàn cầu (GOE Alliance), cho rằng câu chuyện sản phẩm nên bắt đầu từ một nguyên tắc: một trung tâm tài chính quốc tế chỉ thu hút được dòng vốn lớn khi cung cấp những cơ hội mà nhà đầu tư không dễ tìm thấy ở nơi khác.
Nếu VIFC-HCMC chỉ lặp lại danh mục sản phẩm của các trung tâm đi trước, chúng ta khó cạnh tranh với những nơi đã có hàng chục năm lợi thế. Ngược lại, nếu sản phẩm được thiết kế từ chính thế mạnh của nền kinh tế, VIFC-HCMC sẽ có những “hàng hóa” mà chỉ Việt Nam mới có.
Theo ông Khoa, có 4 nhóm sản phẩm giàu tiềm năng. Thứ nhất là nhóm sản phẩm tài chính gắn với hàng hóa thế mạnh của Việt Nam. Chúng ta nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về cà phê Robusta, hồ tiêu và nhiều nông sản khác, nhưng phần lớn giá trị lại được định giá tại các sàn giao dịch nước ngoài.
Các công cụ phái sinh hàng hóa được xây dựng bài bản tại VIFC-HCMC sẽ giúp Việt Nam từng bước trở thành nơi hình thành giá tham chiếu cho những mặt hàng mình có vị thế thật, đồng thời tạo ra lớp sản phẩm đầu tư có chiều sâu cho các định chế quốc tế.
Thứ hai là nhóm sản phẩm ứng dụng công nghệ tài chính mới, đặc biệt là số hóa (token hóa) tài sản thực trong khuôn khổ thí điểm có kiểm soát.
Thứ ba là nhóm sản phẩm huy động nguồn lực kiều bào. Cụ thể, các quỹ đầu tư, trái phiếu dự án được thiết kế riêng cho kiều bào, phát hành và giám sát tại VIFC-HCMC, sẽ giúp chuyển một phần dòng tiền này từ tiêu dùng sang đầu tư phát triển.
Cuối cùng là nhóm sản phẩm tài chính xanh và bền vững; các công cụ gắn với tín chỉ carbon, đáp ứng cả nhu cầu chuyển đổi năng lượng trong nước lẫn khẩu vị của các định chế toàn cầu theo tiêu chí bền vững .
Xác định "khẩu vị" nhà đầu tư
Tuy nhiên, điều giữ chân nhà đầu tư tổ chức không phải là mức lợi nhuận cao nhất, mà là khả năng dự đoán được. Họ có thể chấp nhận khung quy định chặt chẽ, nhưng rất khó chấp nhận sự thay đổi khó lường. "Vì thế, VIFC-HCMC cần tiếp tục hoàn thiện các nền móng như khung pháp lý minh bạch, ổn định và có lộ trình rõ ràng, đi cùng cơ chế giải quyết tranh chấp theo chuẩn mực quốc tế" - ông Khoa nhấn mạnh.
Cùng chung nhận định, ông Michael Kokalari, Giám đốc phân tích kinh tế vĩ mô và nghiên cứu thị trường của Vinacapital, cho rằng VIFC - HCMC cần tiếp tục củng cố nền móng cơ bản thông qua 3 yếu tố cốt lõi.
Thứ nhất, ban hành quy định chi tiết cho từng loại hình sản phẩm, xây dựng một cơ chế giám sát vững mạnh và hệ thống giải quyết tranh chấp đáng tin cậy. Có thể áp dụng cơ chế trọng tài bằng tiếng Anh tương tự như Trung tâm Trọng tài IFC tại Dubai.
Thứ hai, thu hút và đào tạo đội ngũ nhân sự chất lượng cao, bao gồm chuyên gia ngân hàng, nhà quản lý quỹ, luật sư, kế toán viên, cán bộ tuân thủ, chuyên gia phòng chống rửa tiền và xác minh khách hàng (AML/KYC), các nhà quản lý và trọng tài viên.
Thứ ba, cần có danh mục các dự án có tính khả thi và các tổ chức phát hành uy tín. Điều này đòi hỏi phải có báo cáo tài chính được kiểm toán, cơ chế công bố thông tin minh bạch, dòng tiền ổn định và các hợp đồng có tính thực thi pháp lý cao.
