Cung thấp hơn cầu
Thực tế thị trường vàng thời gian qua cho thấy một nghịch lý rõ rệt: Nhu cầu của người dân tăng cao trong khi nguồn cung chưa theo kịp.
Tại nhiều cửa hàng kinh doanh vàng, người mua không thể nhận sản phẩm ngay mà phải chấp nhận giấy hẹn, chờ đợi trong một khoảng thời gian nhất định mới được giao vàng. Diễn biến này phản ánh sự mất cân đối cung-cầu đang hiện hữu trên thị trường.
Bà Phạm Lan Anh, Giám đốc Công ty Bảo Tín Minh Châu cho biết lượng khách hàng giao dịch tăng cao buộc doanh nghiệp phải chủ động cân đối nguồn hàng, tổ chức sản xuất và hoàn thiện sản phẩm theo đúng quy trình nhằm đảm bảo chất lượng trước khi đưa ra thị trường. Với các trường hợp khách hàng đã nhận giấy hẹn vàng hoặc giấy hẹn tiền, doanh nghiệp khẳng định sẽ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, trả đúng số lượng và thời gian đã cam kết.
Ngân hàng Nhà nước mới đây cho biết cơ quan này đã tiếp nhận 11 hồ sơ đề nghị cấp phép sản xuất vàng miếng.
Theo ông Đào Xuân Tuấn, Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối, việc xét duyệt được tiến hành chặt chẽ nhằm đảm bảo các đơn vị tham gia thị trường có đủ năng lực tài chính và tuân thủ quy định pháp luật. Việc bổ sung các doanh nghiệp đủ điều kiện sản xuất vàng miếng được kỳ vọng sẽ góp phần gia tăng nguồn cung, từ đó giúp bình ổn giá và thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới.
Các chuyên gia kinh tế nhận định nếu cơ chế nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng được triển khai thông suốt, thị trường có thể sớm đạt trạng thái cân bằng hơn. Khi nguồn cung không còn bị hạn chế, người dân có thể tiếp cận vàng miếng dễ dàng, qua đó kéo giá trong nước giảm xuống và chênh lệch với thị trường quốc tế có thể thu hẹp còn khoảng 5-10 triệu đồng mỗi lượng, thay vì mức cao như hiện nay.
Theo Nghị định 232/2025/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP, cơ chế độc quyền vàng miếng được xóa bỏ, mở đường cho nhiều doanh nghiệp và ngân hàng đủ điều kiện tham gia nhập khẩu và sản xuất. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm tăng tính cạnh tranh, minh bạch và linh hoạt cho thị trường vàng.
Tuy nhiên, để được cấp phép, các doanh nghiệp phải đáp ứng những tiêu chí khắt khe. Cụ thể, vốn điều lệ tối thiểu phải đạt 1.000 tỷ đồng đối với doanh nghiệp và 50.000 tỷ đồng đối với ngân hàng.
Đồng thời, các đơn vị phải nằm trong danh sách được cấp phép kinh doanh kim loại quý, không vi phạm quy định hoặc đã hoàn tất việc khắc phục sai phạm trước đó. Những yêu cầu này nhằm đảm bảo chỉ những tổ chức có năng lực thực sự mới tham gia thị trường, hạn chế rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng.
Tăng nguồn cung để bình ổn thị trường
Trong bối cảnh thị trường biến động mạnh, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến trong và ngoài nước, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp điều hành. Việc phối hợp với các cơ quan chức năng để tăng cường quản lý, kiểm soát và chủ động can thiệp khi cần thiết được xem là yếu tố then chốt nhằm ổn định thị trường vàng trong thời gian tới.
Mới đây, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) đã có công văn số 14 /2026/CV-HHV gửi Thủ tướng Chính phủ về việc kiến nghị cụ thể hóa chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ.
Trong văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, VGTA đề xuất cho phép doanh nghiệp được nhập vàng nguyên liệu theo hợp đồng với đối tác nước ngoài, đăng ký qua ngân hàng thương mại, tương tự cơ chế nhập nguyên liệu của các ngành sản xuất khác. Doanh nghiệp sẽ đăng ký kế hoạch hàng năm và báo cáo định kỳ với cơ quan quản lý.
Theo dự tính của VGTA, nhu cầu vàng làm nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức trung bình khoảng 50 tấn/năm, tương đương khoảng 5 tỷ USD/năm (khoảng 416 triệu USD/tháng). Sau khi đưa vào sản xuất, chế tác 50% để đáp ứng nhu cầu trong nước, 50% để xuất khẩu, tức 25 tấn để xuất khẩu có thể thu về từ 3,5 đến 4 tỷ USD.
"Như vậy, doanh nghiệp nhập vàng nguyên liệu về để sản xuất, chế tác vàng trang sức thì không những đáp ứng cho nhu cầu của thị trường trong nước mà còn xuất khẩu tái tạo lại được nguồn ngoại tệ cho đất nước. Đây là đặc thù riêng có của sản phẩm vàng trang sức và là một trong rất ít những ngành nghề tạo ra được sản phẩm xuất khẩu tái tạo nguồn ngoại tệ cho đất nước; không như các sản phẩm tiêu dùng nhập khẩu khác như mỹ phẩm, điện thoại, rượu… không tái tạo được ngoại tệ," văn bản của VGTA nêu rõ.
VGTA cho rằng với nhu cầu mua ngoại tệ để nhập vàng nguyên liệu như nêu trên khoảng 5 tỷ USD/năm, bình quân khoảng 416 triệu USD/tháng là quá nhỏ so với doanh số mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng trung bình khoảng 1 đến 1,2 tỷ USD/ngày (khoảng 25 tỷ đến 30 tỷ USD/tháng). Vì vậy nhu cầu mua trung bình 416 triệu USD/tháng để nhập vàng nguyên liệu là nằm trong khả năng đáp ứng của các Ngân hàng thương mại, không ảnh hưởng nhiều đến cung cầu thị trường ngoại tệ.
VGTA cũng đề xuất Chính phủ ban hành quy định cụ thể, cho phép doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận phù hợp với pháp luật dân sự để sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ. Đồng thời, áp dụng thuế nhập khẩu vàng nguyên liệu 0%.
Dự báo về xu hướng sắp tới, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho rằng kinh tế toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, cùng với áp lực lạm phát gia tăng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đà phục hồi kinh tế thế giới.
Giá năng lượng duy trì ở mức cao cũng làm gia tăng nguy cơ lạm phát quay trở lại tại các nền kinh tế lớn như Mỹ và châu Âu, buộc các ngân hàng trung ương phải thận trọng hơn trong điều hành chính sách tiền tệ. Những yếu tố này sẽ tiếp tục tác động gián tiếp đến thị trường vàng trong nước thời gian tới.
