Gánh nặng "cỗ máy" AI
Trong quý II-2026, mảng AI bất ngờ ghi nhận doanh thu tăng vọt lên mức 2,56 tỷ USD, tương đương khoảng 30% doanh thu toàn tập đoàn và tăng trưởng gấp hơn 3 lần so với con số 818 triệu USD của quý trước đó.
Thế nhưng, mảng AI cũng chính là "cổ máy" ngốn tiền nhiều nhất trong cấu trúc tài chính hiện tại của SpaceX. Hồ sơ tài chính quý II-2026 ghi nhận, mảng AI chịu khoản lỗ hoạt động lên tới 1,257 tỷ USD, trong khi khoản lỗ hoạt động của cả năm 2025 ước tính đã chạm mức 6,4 tỷ USD.
Nguyên nhân của sự thâm hụt khổng lồ này đến từ chi phí đầu tư mua sắm chip xử lý đồ họa của NVIDIA, chi phí vận hành mạng lưới điện năng và xây dựng nhà xưởng vô cùng đắt đỏ, được phản ánh qua con số chi tiêu vốn của mảng AI đạt tới 15,828 tỷ USD trong kỳ.
Để chống đỡ lại tốc độ “đốt tiền” chóng mặt này, SpaceX đang nỗ lực thương mại hóa hạ tầng bằng cách cho các phòng thí nghiệm AI lớn thuê năng lực tính toán đám mây. Hiện tại, 2 gã khổng lồ công nghệ Anthropic và Google đang phải chi trả lần lượt khoảng 1,25 tỷ USD và 920 triệu USD mỗi tháng cho SpaceX để duy trì quyền truy cập vào trung tâm dữ liệu Colossus.
Ý đồ chiến lược của Elon Musk, ông chủ của SpaceX, là tận dụng hệ thống truyền dẫn của vệ tinh Starlink để phân phối năng lực tính toán AI toàn cầu, biến SpaceX thành một nhà cung cấp hạ tầng điện toán đủ sức lấn át các nền tảng đám mây truyền thống.
Trong khi đó, việc thâu tóm Cursor với giá 60 tỷ USD cùng sự ra đời của mô hình ngôn ngữ lớn Grok 4.5 trong tháng 7, chính là những bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa tham vọng đứng đầu công nghệ tích hợp này.
Vẫn tin tưởng vào lợi thế hiện có
Bất chấp các khoản lỗ hoạt động khổng lồ của mảng Không gian và AI, SpaceX vẫn duy trì vững chắc mức định giá 1.750 tỷ USD, nhờ xây dựng được "vòng lặp tăng trưởng khép kín" độc nhất vô nhị.
Đây là một mô hình tự củng cố ưu việt khi năng lực phóng giá rẻ của tên lửa Falcon 9 giúp đẩy nhanh việc phủ sóng Starlink, dòng tiền thuê bao đều đặn từ Starlink quay lại tài trợ cho mảng R&D của Starship và AI, từ đó quy mô phóng siêu lớn tiếp tục làm giảm chi phí vận tải quỹ đạo của toàn hệ thống.
Lợi thế cạnh tranh của SpaceX hiện được hình thành từ 2 yếu tố khó sao chép: mức độ tích hợp dọc rất cao và chi phí phóng thấp nhờ khả năng tái sử dụng tên lửa.
Thứ nhất, sự tích hợp dọc ở mức độ cực đoan khi SpaceX tự chủ sản xuất hầu như mọi linh kiện cốt lõi, từ động cơ phản lực, thân vỏ tên lửa cho đến hệ thống phần mềm điều khiển, thay vì phụ thuộc vào mạng lưới hàng nghìn nhà thầu phụ trung gian đắt đỏ như Boeing hay Lockheed Martin. Điều này giúp kiểm soát tốt hơn biên lợi nhuận và rút ngắn tối đa vòng đời phát triển sản phẩm.
Thứ hai, công nghệ tái sử dụng tầng đẩy cho phép một tên lửa Falcon 9 thực hiện hơn 20 chuyến bay trước khi bị loại bỏ, kéo chi phí phóng thực tế xuống chỉ còn 15-20 triệu USD, hạ mức giá phóng tối thiểu từ 150-200 triệu USD của các đối thủ truyền thống như ULA hay Arianespace. Chi phí sản xuất hàng loạt một vệ tinh Starlink cũng được giảm ngoạn mục từ 1 triệu USD vào năm 2020 xuống chỉ còn khoảng 200.000-300.000 USD vào năm 2026.
Khoảng cách công nghệ và tài chính khổng lồ này đang biến mọi đối thủ theo sau khó theo kịp. Như Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos, dù đã phóng thử nghiệm tên lửa New Glenn có tải trọng lớn nhưng tần suất vận hành thương mại vẫn chưa ổn định.
Đáng chú ý, ngay cả đối thủ trực diện nhất là Amazon, dù chấp nhận chi ngân sách lên tới 23 tỷ USD cho dự án chòm sao vệ tinh Kuiper, vẫn đang phải chi trả hàng triệu USD để thuê chính tên lửa Falcon 9 của SpaceX đưa các vệ tinh của mình lên quỹ đạo.
Rào cản lớn nhất đối với các đối thủ đi sau chính là dòng tiền, bởi lẽ không một doanh nghiệp tư nhân nào có đủ khả năng duy trì mức chi tiêu vốn CapEx (chi phí vốn) vượt ngưỡng 18 tỷ USD mỗi quý, nếu không có một "con bò sữa" mang lại dòng tiền dương khổng lồ như Starlink chống đỡ phía sau.
Những vết rạn bắt đầu
Mặc dù sở hữu những lợi thế vượt trội, nhưng cỗ máy tài chính trị giá 1.750 tỷ USD của Elon Musk không phải là không có điểm yếu, đặc biệt là khi soi xét kỹ lưỡng cấu trúc nợ ngắn hạn trên bảng cân đối kế toán.
Kết thúc quý II-2026, SpaceX báo cáo lượng dự trữ thanh khoản khổng lồ lên tới 100 tỷ USD tiền mặt, tương đương tiền và các chứng khoán ngắn hạn, cùng khoản backlog (giá trị dòng tiền còn lại) trị giá 47,5 tỷ USD. Con số tiền mặt khổng lồ này có được nhờ sự đóng góp trực tiếp của 85,7 tỷ USD tiền ròng thu về từ đợt IPO, và 25 tỷ USD huy động từ đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp hồi tháng 6.
Tuy nhiên, bảng cân đối kế toán của SpaceX cũng ghi nhận tổng nghĩa vụ nợ phải trả rất lớn, với tổng nợ và nghĩa vụ thuê tài chính lên tới 39,36 tỷ USD, bao gồm 2,52 tỷ USD nợ ngắn hạn và 36,83 tỷ USD nợ dài hạn.
Đáng lo ngại hơn, trong hồ sơ đăng ký trước khi IPO, các khoản vay cầu (bridge loan) trị giá 20 tỷ USD thường được cấp dưới dạng các hạn mức tín dụng dài hạn (hoặc có cam kết gia hạn tự động), để SpaceX tài trợ cho các chiến dịch xây dựng Colossus và Starlink.
Tuy nhiên, các khoản vay cầu này đi kèm điều khoản bắt buộc, phải hoàn trả ngay lập tức bằng dòng tiền thu về từ đợt phát hành cổ phiếu công chúng trong vòng sáu tháng hậu IPO. Do đó, về mặt pháp lý chúng là nợ dài hạn có điều kiện chuyển đổi/tất toán sớm, nhưng về mặt áp lực thanh khoản thực tế lại mang đặc tính của nợ ngắn hạn khẩn cấp.
Nghĩa vụ tài chính khẩn cấp này đặt ra một áp lực thanh khoản vô cùng lớn lên dòng tiền của công ty ngay trong giai đoạn nửa cuối năm 2026.
Liệu thế mạnh tích hợp cùng dòng tiền dương từ Starlink có đủ sức nuôi mảng AI đủ lâu để nó tự sinh lời, hay tốc độ đốt vốn cho hạ tầng tính toán sẽ vượt qua tốc độ tăng trưởng doanh thu - biến chính lợi thế tích hợp từng giúp SpaceX bứt phá thành gánh nặng dòng tiền lớn nhất của công ty trong những năm tới?
